ಭಾರತದ ಹಲವು ನಗರಗಳು ಈಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಹಕರು ತರಕಾರಿ, ದಿನಸಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೀಲಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಳಕೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಈ ಚೀಲಗಳು ಮನೆಯ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿ, ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಅಥವಾ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಈಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸುವುದರ ಮೇಲೂ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2014 ರಂದು ಆರಂಭವಾದ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನವು ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಜುಲೈ 1, 2022 ರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ಬಂದಿದೆ.
ಆದರೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜನರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸವೂ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಗರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳು, ಪೌರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
ತಿರುಚ್ಚಿ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಯಾನ
ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುಚ್ಚಿ (Tiruchirappalli) ನಗರ ಪೌರನಿಗಮವು ರೈತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಿತು.
2022ರಲ್ಲಿ ನಗರ ನಿಗಮವು ತೆಂನೂರು, ಕೆ.ಕೆ. ನಗರ ಮತ್ತು ವೊರೈಯೂರ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 220 ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ‘ತುಣಿಪ್ಪೈ ತಿರುವಿಳಾ’ (ಬಟ್ಟೆ ಚೀಲ ಉತ್ಸವ). ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವಾಗ ಗ್ರಾಹಕರು ಬಟ್ಟೆ ಚೀಲಗಳನ್ನು ತರುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ತೆನ್ಮೂರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,200 ಕೆ.ಜಿ. ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು. ಕೆ.ಕೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 620 ಕೆ.ಜಿ. ಮತ್ತು ವೊರೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 300 ಕೆ.ಜಿ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿತಾ: ‘ಥೈಲಾ ಎಟಿಎಂ’ ಮೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಚೀಲಗಳು
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿತಾ (Vita) ಪಟ್ಟಣವು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ.
ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ “ಥೈಲಾ ಎಟಿಎಂ” (Thaila ATMs) ಎಂಬ ಐದು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯ ಅಥವಾ ನೋಟು ಹಾಕಿ ಹತ್ತಿ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಈ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (Self-Help Groups) ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 6,000 ಚೀಲಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಬಳಸಿದ ಹಾಲಿನ ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಲಿನ ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡುವಂತೆ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಳಸಿದ ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಬದಲು, ಜನರು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತಂದು ಕೊಡಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ತಾಜಾ ಹಾಲು ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿಯಂತಹ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನವೆಂಬರ್ 2024ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ 17,600 ಹಾಲಿನ ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಜನರಿಗೆ 352 ಲೀಟರ್ ಹಾಲನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಜೀವನ
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವುದಕ್ಕೂ ಗಮನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNDP) ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪೃಥ್ವಿ’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2019ರಲ್ಲಿ ಸಫಾಯಿ ಸಾಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ರಿಕವರಿ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (MRF) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಷ್ರೆಡ್ (ತುಂಡರಿಸಿ) ಮಾಡಿ ಮರುಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಸಿರು ದಳದ (Hasiru Dala) ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೇಂದ್ರವು ಕೋವಿಡ್-19 ಮಹಾಮಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 76 ಸಫಾಯಿ ಸಾಥಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮರುಪಡೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳು, ಕೃಷಿ ನೀರಿನ ಕೊಳವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ಪಾಟಿಯಾಲ: ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗೆ ಪರಿಹಾರ
ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಚಿಪ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಬಿಸ್ಕತ್ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶಾಂಪೂ ಸಚೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಹುಪದರದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (MLP) ಅನ್ನು ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಪಾಟಿಯಾಲ (Patiala) ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (CSR) ನಿಧಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಚೂರುಗಳಾಗಿ (Flakes) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಚಿಪ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು (Chipboards) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಚಿಪ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಛಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಶ್ರಯ ತಾಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಘಟಕವು ಪ್ರತಿದಿನ 10 ಟನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ
ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳು ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಜನರ ಸಹಕಾರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
- ಗ್ರಾಹಕರು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕಸವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಬೇಕು.
- ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಏಕಬಳಕೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.
- ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಒಂದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ಚೀಲ ಯಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಎಸೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಂಚೆ, ಬಳಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ನಂತರ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವತ್ತ ಭಾರತದ ನಗರಗಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
