ಮಲಯಾಳಂನ ಖ್ಯಾತ ‘ದೃಶ್ಯಂ’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಜಾರ್ಜ್‌ಕುಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಘಟನಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೆಣೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾಣುತ್ತಾ, ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಂದವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಮೂಲ ಆಲೋಚನೆ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ: ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ತಾವು ಈಗಾಗಲೇ ನಂಬಿರುವ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು (Recommendation systems) ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಹೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ, ಕೇವಲ ಅತಿಯಾದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯೇ ಒಂದು ಆರೋಪಕ್ಕೆ ‘ಸತ್ಯ’ದ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ‘ದೃಶ್ಯಂ ಪರಿಣಾಮ’ (The Drishyam Effect) ಎನ್ನಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದು ಇಷ್ಟು ಪರಿಚಿತವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಸಮಂಜಸವೆಂದು ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಜಾಸಾಕ್ತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅಪಾಯವು ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ (Attention economy), ಆರೋಪಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಭಾರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ‘ನೇಚರ್’ (Nature) ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ‘ನೇಚರ್’ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುವುದೇನು?
ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2026ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ‘ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ ಫೀಡ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್’ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನವು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ 4,965 ಸಕ್ರಿಯ ಎಕ್ಸ್ (X) ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಏಳು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ (Chronological) ಫೀಡ್‌ಗಿಂತ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಆಧಾರಿತ ಫೀಡ್ ಬಳಸಿದಾಗ, ಬಳಕೆದಾರರ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ (Conservative) ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ವಾಲುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಿ, ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ತೋರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಜನರು ಪಡೆಯುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಭಾಷಾ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಯಾವ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೋಚರತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯೇ ಪ್ರಬಲವಾದಾಗ…
ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ‘ಭ್ರಮೆಯ ಸತ್ಯ ಪರಿಣಾಮ’ (Illusory truth effect) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಿದಾಗ, ಜನರು ಅದನ್ನು ಅರಿಯದೆಯೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಂಬತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಇದು ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆರೋಪವು ಪೋಸ್ಟ್ ಆಗಿ, ವೀಡಿಯೊವಾಗಿ, ಚರ್ಚೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಕೊನೆಗೆ ಅದೇ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ‘ಸಾಕ್ಷಿ’ಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲಧಾರವಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡರೂ, ಅದು ಅಪೂರ್ಣ ಆರೋಪವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಂದರ್ಭವಿಲ್ಲದ ಫೋಟೋ, ಹಳೆಯ ವೀಡಿಯೊ ಅಥವಾ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬಳಸಿ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಇಂದಿನ ಸಂವಹನ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ನಿರೂಪಣೆ ಬೇರೂರಿದರೆ, ನಂತರ ನೀಡುವ ನೈಜ ವಿವರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
- ಕಲ್ಪಿತ ಅನುಮಾನಗಳ ರಾಜಕೀಯ:
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಆರೋಪವನ್ನೇ ‘ಸಾಬೀತಾದ ಅಪರಾಧ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅನನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವಂತಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ, ಕೇವಲ ಆರೋಪಗಳು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಾಗ, ಕೇವಲ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.
- ಬಿಹಾರದ ಎಸ್‌ಐಆರ್ (SIR) ಮತ್ತು ನೈಜತೆ
ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವೊಂದು ಹೇಗೆ ರಾಜಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಉದಾಹರಣೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಜೂನ್ 2025ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ನಂತರ, ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ‘ಮತ ಕಳವು’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಆದರೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸುವುದು (ಫಾರ್ಮ್ 6 ರ ಮೂಲಕ) ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃತರಾದವರ, ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಹೆಸರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೋಷವನ್ನೂ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿತೂರಿ’ ಅಥವಾ ‘ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಆಲೋಚನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
- ತೀವ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾದ 3 ಮುಖ್ಯ ಆರೋಪಗಳು
ಮಹಾದೇವಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾದ ಮತ ಕಳವು:
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಹಾದೇವಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 1,00,250 ಮತಗಳು ಕಳುವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ‘ವಂಚನೆಯ ಮತದಾನ ನಡೆದಿದೆ’ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ನೀಡಿದ ನೋಟಿಸ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸದೆ ಕೇವಲ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸುವುದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2024ರ ಇಡೀ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯೇ ಅಕ್ರಮ ಎನ್ನುವ ವಾದ:
ಇವಿಎಂ (EVM) ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ VVPAT ಶೇಕಡಾ 100 ರಷ್ಟು ಪರಿಶೀಲನೆ ಕೋರಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ಇವಿಎಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ವಂಚನೆ ಸಾಬೀತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಿಹಾರದ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಆಯ್ಕೆ ಅಕ್ರಮ ಎನ್ನುವ ದಾಳಿ:
ಬಿಹಾರ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ನಡೆದದ್ದು ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 2024 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರವೇ ನೋಡಿದರೂ, ನಂತರದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯು ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅಸಂಧಿಗ್ಧವಾಗಿ ‘ಅಕ್ರಮ’ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೆಲವು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಚುನಾವಣೆ ಕಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.
‘ದೃಶ್ಯಂ’ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆಚೆಗೆ…
‘ದೃಶ್ಯಂ’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಸುಳ್ಳು ಕಥೆಯು ಜನರ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ತೋರಿಸುವ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಇಂತಹದೇ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ‘ಪುನರಾವರ್ತನೆಯೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.’
ವಿಷಯವೊಂದು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಸತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ನೀಡುವ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸತ್ಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಾಹಿತಿಯ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಳ್ಳಿನ ಜಾಲದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ‘ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಂಬಿಕೆ’ ಮತ್ತು ‘ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಚಿಂತನೆ’ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳೆರಡೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ನಾಗರಿಕರು ಕೇವಲ ‘ಟ್ರೆಂಡಿಂಗ್’ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರದೆ, ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಸಮೇತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅಂತರಸಾಗರಗಳಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ!
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
