ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗೌರವ: ಮಹಾಭಾರತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ

ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ; ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತ, ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಹಣನ ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ‘ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ’ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಭಾರತದ ಈ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಇದೀಗ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಂತಾಗಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ’ಯ 11ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ (IGNCA) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವ ಗಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಶೇಖಾವತ್ ಅವರು ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಅಪೂರ್ವ ದಾಖಲೀಕೃತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ದೊರೆತ ಮಹತ್ವದ ಮನ್ನಣೆ ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ಮೂರು ಕಾಲಾತೀತ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ, ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನ ಇಂದಿಗೂ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು

ಈ ಮೂರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಇವು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿವೆ ಎಂಬುದೂ ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.

ಮೊದಲನೆಯದು ಮಹಾಭಾರತದ ಭೂರ್ಜಪತ್ರದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ. ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ‘ದಿ ಬಿರ್ಚ್-ಬಾರ್ಕ್ (ಬುರ್ಜಪತ್ರ) ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಹಾಭಾರತ – ಎ ಪೆರೆನಿಯಲ್ ಎಪಿಕ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ’ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಪುಣೆಯ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಎರಡು ಮಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಹಾಭಾರತವು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯ, ನ್ಯಾಯ, ನೈತಿಕತೆ, ಕುಟುಂಬ, ರಾಜಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಬೋಧನೆಗಳು ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.

ಎರಡನೆಯದು ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ. ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ‘ಕೌಟಿಲ್ಯಾಸ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ – ಪ್ರಾಚೀನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ತಾಳೆಗರಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ’ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತಕ ಕೌಟಿಲ್ಯ ಅಥವಾ ಚಾಣಕ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಗುಪ್ತಚರ ಜಾಲ, ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಆಡಳಿತದ ಕುರಿತಾದ ಇದರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ವಿವರಣೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯದು ಕಲ್ಹಣನ ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ. ಇದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ‘ದಿ ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಬೈ ಕಲ್ಹಣ: ಎ ಟ್ವೆಲ್ತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್’ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯು ಶ್ರೀನಗರದ ಶ್ರೀ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಹಣನು ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜವಂಶಗಳು, ಆಡಳಿತಗಾರರು, ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳು, ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನಗಳ ಮೂಲಕ ಗತಕಾಲವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ.

ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ ಹೆಚ್ಚಳ

ಈ ಮೂರು ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ‘ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೋಂದಣಿ’ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆರಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 2024ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೂರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಳಸೀದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಿತ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಪರೂಪದ ಪಂಚತಂತ್ರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾದ ‘ಸಹೃದಯಾಲೋಕ-ಲೋಚನ’ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸೇರಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಭಾರತದ ದಾಖಲೀಕೃತ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗುರುತನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ವಿವಿಧ ಪರಂಪರೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ

ಮಹಾಭಾರತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತವು ಧರ್ಮ, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ.

ಈ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾರತದ ಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೀಕರಣದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕೃತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳು ಸಮಾಜ, ಆಡಳಿತ, ನೈತಿಕತೆ, ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮತ್ತು ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಈ ಕೃತಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಕೇವಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮಾನವಕುಲದ ಚಿಂತನೆ, ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿದೆ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122