ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಾಡಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಆತ್ಮವಾಗಿತ್ತು: ಜೆ. ನಂದಕುಮಾರ್

ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕೇರಳದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (CUK) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6-7ರಂದು ನಡೆದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರವಾಹದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾಲಕ ಜೆ. ನಂದಕುಮಾರ್ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ರಚನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹೇಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಕೇರಳದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (CUK) ವಂದೇ ಮಾತರಂನ 150ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಕೇವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಗೀತೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿತವಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದರು.

ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಮತ್ತು CUKಯ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿವೆ. ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

1. ‘ಋಷಿ’ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರು

ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಕವಿಯೆಂದು ಕರೆಯದೆ ‘ಋಷಿ’ ಎಂದು ನಂದಕುಮಾರ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಆಳವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. 1875ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರರು ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ, ಮುಂದೆ ಈ ಹಾಡು ಏನಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರರ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 25ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (1905) ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಪ್ರಬಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿದರು.

2. ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು

“ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪದಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಲು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕನ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಬಂಗಾಳದ ಆಚೆಗೆ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಕವಿ ಮಹಾಕವಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿಯವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.

3. ‘ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಂತ್ರ’

ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ನಂದಕುಮಾರ್ ಅವರು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು “ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಂತ್ರ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಕವಿತೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು “ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿತ ಆಹ್ವಾನ” ಎಂದರು.

ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಭೌತಿಕ ವರ್ಣನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಅದರ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮದತ್ತ ಸಾಗುವ ಇದರ ರಚನಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. “ಸುಜಲಂ ಸುಫಲಂ” ಮತ್ತು “ಶಶ್ಯ ಶ್ಯಾಮಲಂ” ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಗೀತೆಯು ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಾಯಿಯನ್ನು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆವಾಹನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಯಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ಅಥರ್ವವೇದದ “ಮಾತಾ ಭೂಮಿ ಪುತ್ರೋ ಅಹಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾ” (ಭೂಮಿಯು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವಳ ಮಗ) ಎಂಬ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರು.

4. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ 1939ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಂದಕುಮಾರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. 1939ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ‘ಹರಿಜನ’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಬರೆದ ಲೇಖನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಗೀತೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿದರು. ಮೂಲ ವಂದೇ ಮಾತರಂ “ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನ”ದಂತಿತ್ತು, ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅದು “ಅಪರಂಜಿ”ಯಂತಾಯಿತು ಎಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.

5. 1923ರ ಕಾಕಿನಾಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನ

1923ರ ಕಾಕಿನಾಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೌಲಾನಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ ಪಂಡಿತ್ ವಿಷ್ಣು ದಿಗಂಬರ ಪಲುಸ್ಕರ್ ಅವರು ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಗೀತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಿಲುವಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.

6. ಓಂಕಾರನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ಮತ್ತು 1947ರ ಪ್ರಸಾರ

1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮುನ್ನ ದಿನ ಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ ಪಂಡಿತ್ ಓಂಕಾರನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಗೀತೆಯ ಕೇವಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಓಂಕಾರನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ತುಂಡರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವುದಾಗಿ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.

7. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮರೆವು (Memory vs Forgetting)

ಚೆಕ್ ಬರಹಗಾರ ಮಿಲನ್ ಕುಂಡೆರಾ ಅವರ ‘ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಲಾಫ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಫಾರ್ಗೆಟಿಂಗ್’ ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಜ್ಞಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವು ಮರೆವಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಸ್ಮರಣೆಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ಸ್ಮೃತಿ ಭ್ರಂಶ’ (ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ನೆನಪಿನ ನಷ್ಟ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಭಾರತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.

8. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ನಂದಕುಮಾರ್, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತರುವ “ದೈವಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ” ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೇಲಿದೆ ಎಂದರು. ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.

ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಎನ್ನುವುದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಆತ್ಮ, ಐಕ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122