ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮ: ಬೆಳಕು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ದಿವ್ಯ ಪರ್ವ

“ಸರ್ವಮಂಗಲ ಮಾಂಗಲ್ಯೇ ಶಿವೇ ಸರ್ವಾರ್ಥ ಸಾಧಿಕೇ |
ಶರಣ್ಯೇ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇ ಗೌರಿ ನಾರಾಯಣಿ ನಮೋऽಸ್ತು ತೇ ||”

ಭಾವಾರ್ಥ: ಎಲ್ಲಾ ಮಂಗಳಗಳಿಗೂ ಮಂಗಳ ಸ್ವರೂಪಳಾದ, ಸಕಲ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಶರಣಾಗತರ ರಕ್ಷಕಿಯಾದ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಗೌರಿ-ನಾರಾಯಣಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮಗಳು.

ದಸರಾ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ, ಹಾಗೂ ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳ ಮಹತ್ವ
ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ದೀಪಗಳು ಬೆಳಕು, ಜ್ಞಾನ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ದಸರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಬಣ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಮನೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.

ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದೀಪಗಳು ನಮಗೆ ಸದಾ ಸತ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಪ್ರೀತಿ, ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಒಳಿತಿನ ಬೆಳಕು ಹರಿಯಲಿ.

‘ದಸರಾ’ ಪದದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ
‘ದಸರಾ’ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ದಶಹರ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ‘ದಶ’ ಎಂದರೆ ಹತ್ತು, ‘ಹರ’ ಎಂದರೆ ನಾಶ ಮಾಡುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ದಸರಾ ಎಂದರೆ ಹತ್ತು ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳು ಅಥವಾ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಹಬ್ಬ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದಸರಾವನ್ನು ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಸರಾ ನಮಗೆ ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ದೀಪಾಲಂಕಾರ, ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಜಂಬೂಸವಾರಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಈ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ದಸರಾ ಹಬ್ಬವು ಕುಟುಂಬಸ್ಥರನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಒಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಪ್ರೀತಿ, ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮದ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದು ವಿಜಯ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ದಿವ್ಯ ಸಂಕೇತ.

“ಕೆಟ್ಟದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವೇ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶ.”

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಿ/ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

“ಯಾ ದೇವಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಶಕ್ತಿ ರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ |
ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ||”

ಭಾವಾರ್ಥ: ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಜಗನ್ಮಾತೆಗೆ ನನ್ನ ಅನಂತ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಅವತಾರಗಳನ್ನು (ನವದುರ್ಗೆಯರನ್ನು) ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆ’ ಅಥವಾ ‘ಕನ್ಯಾ ಪೂಜೆ’ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಚಿಕ್ಕ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಈ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಒಂಬತ್ತು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನವದುರ್ಗೆಯರ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಮಹಾನವಮಿಯಂದು ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಾಲು ತೊಳೆದು, ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು-ಹಣ್ಣು, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ನೀಡಿ, ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನವನ್ನು ಬಡಿಸಿ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದೇಶ:
ಕುಮಾರಿ ಪೂಜೆಯು ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

“ಯತ್ರ ನಾರ್ಯಸ್ತು ಪೂಜ್ಯಂತೇ ರಮಂತೇ ತತ್ರ ದೇವತಾಃ”
ಭಾವಾರ್ಥ: ಎಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.

ಜಗನ್ಮಾತೆ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ, ದಾನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಗೌರವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ದುರ್ಗಾಮಾತೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಲಿ.

ನಾಡಿನ ಸಮಸ್ತ ಜನತೆಗೆ ದಸರಾ ಹಾಗೂ ವಿಜಯದಶಮಿ ಹಬ್ಬದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು!

– ಸುಜಾತ ಆರ್. ಜೆ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122