ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 800 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು, ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೋರಾಟಗಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಅಂಬಾಲಾ: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಹರಿಯಾಣದ ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯಾಣ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಾಯಬ್ ಸಿಂಗ್ ಸೈನಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
‘ಆಜಾದಿ ಕಿ ಪೆಹ್ಲಿ ಲಡಾಯಿ ಕಾ ಶಹೀದ್ ಸ್ಮಾರಕ್’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸುಮಾರು 800 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 6ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು.
ಸುಮಾರು 22 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ 23 ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಅಂಬಾಲಾ, ಮೀರತ್, ದೆಹಲಿ, ಪಂಜಾಬ್, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಝಾನ್ಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಸೈನಿಕರು, ರೈತರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
1857ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಲಾದ ಪಾತ್ರ
1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
1857ರ ಮೇ 10ರಂದು ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದಿನ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಸರ್ ಜಾನ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿದ್ದ 60ನೇ ಮತ್ತು 5ನೇ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಸೈನಿಕರು ಉದ್ರಿಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕೆ.ಸಿ. ಯಾದವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘ದಿ ರಿವೋಲ್ಟ್ ಆಫ್ 1857 ಇನ್ ಹರಿಯಾಣ’ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರು ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ 1857ರ ಹೋರಾಟ ಮೊದಲು ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇ 10ರಂದು ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದೇ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ವಿವರಣೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಸುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು
ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು 1857ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ, ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂತಾಲರು, ಭಿಲರು ಮತ್ತು ಗೊಂಡರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು, ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ 1857ರ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ.
63 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಮಲದ ಆಕಾರದ ಗೋಪುರ
ಸ್ಮಾರಕದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 63 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಮಲದ ಆಕಾರದ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೇಗದ ಲಿಫ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ ಕೆಫೆ ಇದೆ.
ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ 2,500 ಜನರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಬಯಲು ರಂಗಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 300ರಿಂದ 330 ಜನರಿಗೆ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಸಭಾಂಗಣವೂ ಇದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಜಲಾಶಯ, ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
1857ರ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಚಪಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಮಾರಕದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪರಿಚಯ
ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ 360 ಡಿಗ್ರಿ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
1857ರ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧಗಳು, ಹೋರಾಟಗಾರರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಮಾರಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,000 ಪುಸ್ತಕಗಳಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಇದು ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ.
ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಸುಮಾರು 40 ಜನರ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಯೋಜನೆ
ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ವೀರರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರ 2010ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಹೂಡಾ ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 22 ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಪಡೆದು 17 ಕೋಟಿ ರೂ. ಅನುದಾನ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
2014ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕ ಹಾಗೂ ಸಚಿವ ಅನಿಲ್ ವಿಜ್ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಿದರು.
ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು.
ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕದ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಚಯ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಈ ಸ್ಮಾರಕದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ, ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮತ್ತು 1857ರ ಹೋರಾಟದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
1857ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ, ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸದ ವೀರರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಿದ್ದು, ನವೆಂಬರ್ 6ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
