ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಮಿತಿ: ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವಕೀಲರ ಸಂಘ ಯಾವುದು?

ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮದನ್ ಲೋಕೂರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಖಾಸಗಿ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ‘ನೋ-ಎಸ್‌ಐಆರ್’ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (Special Intensive Revision – SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ಕೇವಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾದ ವಕೀಲರ ಸಂಘವೊಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಲಾಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ (Lawyers’ Association for Constitution – LAFC) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ‘ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಕುರಿತ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗ’ (Independent Commission of Former Judges on the Special Intensive Revision of Electoral Rolls) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.

ನವದೆಹಲಿ ಕೇರಳಂ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ LAFC ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಸಿ. ಯು. ಸಿಂಗ್, ನಂದಿತಾ ರಾವ್, ಅಮಿತ್ ಆನಂದ್ ತಿವಾರಿ ಮತ್ತು ಶದನ್ ಫರಾಸತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಕೀಲರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಅಮರ್ ಶರಣ್ ಮತ್ತು ಅಂಜನಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೂಡ ಸಭೆಯನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.

ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿರದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ LAFC ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಂಘದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ನಲ್ಸಾರ್ (NALSAR) ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಕೀಲರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾನನ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೂ ಸಂಘ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.

ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಯಾರು?

ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮದನ್ ಬಿ. ಲೋಕೂರ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಗೌಹಾಟಿ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. 2018ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಸಮಿತಿಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಂಗ ಕುಮಾರ್ ಪಟ್ನಾಯಕ್ ಅವರು 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2014ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.

ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಲೋಕೂರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ನಾಯಕ್ ಇಬ್ಬರೂ 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘ನೋ-ಎಸ್‌ಐಆರ್: ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶ’ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತ್ ಜೋಡೋ ಅಭಿಯಾನ್, ಪೀಪಲ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್ (PUCL) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (NAPM) ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದವು.

ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಧಾನ, ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮರುರೂಪಿಸುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆ ಮಂಡಳಿ ನಂತರ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತ್ತು.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಿತಿಯ ಇತರ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬದರ್ ದುರ್ರೇಜ್ ಅಹ್ಮದ್, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರೇಖಾ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಂಜನಾ ಪ್ರಕಾಶ್.

ಬದರ್ ದುರ್ರೇಜ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು 2002ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಿ, 2017ರಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾದರು. ರೇಖಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರು 1988ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ, 2011ರಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅಂಜನಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು 2009ರಿಂದ 2016ರವರೆಗೆ ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಸಮಿತಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಕೀಲರು

ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್, ಪ್ರಶಾಂತ್ ಭೂಷಣ್, ರಾಜು ರಾಮಚಂದ್ರನ್, ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಮ್ಯಾಮೆನ್ ಜಾನ್, ವಾರಿಶಾ ಫರಾಸತ್ ಮತ್ತು ವೃಂದಾ ಗ್ರೋವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಕೀಲರು ಸಮಿತಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ಜವಾಹರ್ ಭವನದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಅನಂಗ ಕುಮಾರ್ ಪಟ್ನಾಯಕ್, ರೇಖಾ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅಂಜನಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ಮತದಾರರ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದರು. ಲೋಕೂರ್ ಮತ್ತು ಅಹ್ಮದ್ ಈ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವಂತೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೂ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು 2026ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು ಸಮಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಆಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರ ಖಾಸಗಿ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಈ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. 1952ರ ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಣಾಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122