ಮತ ಕಳವು ಆರೋಪ: ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮೊದಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (EC) ವಿರುದ್ಧ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನಡೆಸಿರುವ ಹೋರಾಟವು ಈಗ ಕೇವಲ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿಯಮಿತತೆಗಳ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ನಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ “ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು” ಎಂದು ಕರೆದರು. ಮತಕ್ಕೆ ಆಗಿರುವ ಅನ್ಯಾಯವು ದೇಶದ ವಿರುದ್ಧದ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಗ್ನಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು “ಅಪರಾಧ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬೇಕು” (turn approver) ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಂತಹ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ನಿರೀಕ್ಷಿತವೂ ಹೌದು. ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿದ್ದರೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಬ್ಬರನ್ನು ‘ದೇಶದ್ರೋಹಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿವಾದದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘನತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಮೇಲಿನ ನೇರ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ— ಅವರು ಇಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಾವು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯಾವ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು? ಈ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯಾವಾಗಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ ನಿಂತು ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ಇಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ವಾದವೆಂದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪದೇ ಪದೇ “ವೋಟ್ ಚೋರಿ” (ಮತ ಕಳವು) ಆರೋಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮತ ಕಳವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಆಧಾರರಹಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸಿಇಸಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗಾಂಧಿ ವಂಶಸ್ಥರು ಆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 2026ರಲ್ಲಿ ಈ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂಸತ್ತು ರಚಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳೂ ಸಹ ಅಕ್ರಮವೇ ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ, ‘ಮತ ಕಳವು’ ಆರೋಪವನ್ನು ‘ಕಾನೂನು ಕಳವು’ ಮತ್ತು ‘ಸಂಸ್ಥೆ ಕಳವು’ಗಳಿಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ತಳಕುಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.

ಇದು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಲೋಪಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತತೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ನಾಗೃಕರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕೋರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ ಹೌದು. ಆದರೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪದೋಷಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ, ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಬ್ಬರನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸ್ವಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಇತಿಹಾಸವು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. 1951-52ರ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಹಿತಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ. ರಾಂಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಮ್ ಆಜಾದ್ ಸೋಲಿನ ಮುಖದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನೆಹರೂ ಅವರು ಯು.ಪಿ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಗೋವಿಂದ್ ವಲ್ಲಭ ಪಂತ್ ಅವರಿಗೆ, “ಮೌಲಾನಾ ಸೋತರೆ ನಿಮ್ಮ ಕುರ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆಜಾದ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತಿರುಚುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಯು.ಪಿ.ಯ ಮಾಜಿ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಂಭುನಾಥ್ ಟಂಡನ್ ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತೀತವಾಗಿದೆ: 1946ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದವು. ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ನೆಹರೂ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ಆ ಘಟನೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವು ಎಂದಿಗೂ ಕೇವಲ ನಿಯಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ‘ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯ ಅಖಂಡ ಕಥೆ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕೂಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ಕುಟಿಲತೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸೋತ ನಂತರ, ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಫಲಿತಾಂಶದ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಅಚ್ಚರಿಯೆಂಬಂತೆ 74,333 ಮತಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆದರು. ಅಶೋಕ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ, ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತತ್ವಹೀನ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. 1954ರ ಭಂಡಾರ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ, ನೆಹರೂ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತೀವ್ರ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ವಧೆ ಅಭಿಯಾನದ ನಡುವೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (Emergency) ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 1975ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ 1971ರ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ದೋಷಿ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಇದರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವೇ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಘೋಷಣೆ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು.

ನಂತರ ಶಾ ಕಮಿಷನ್ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗ, ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಂಧನ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಮುಂತಾದ ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ಆಯೋಗವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

1987ರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕರಾಳ ಅಧ್ಯಾಯ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ರಿಗ್ ಮಾಡಿದೆ (ಕೈಚಳಕ) ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಫ್ (MUF) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗೆಲುವು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮತಗಟ್ಟೆ ಏಜೆಂಟರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದವು. ಉಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮುಫ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಯೂಸುಫ್ ಶಾ (ನಂತರ ಸೈಯದ್ ಸಲಾಹುದ್ದೀನ್ ಆದವರು) ಮತ್ತು ಜೆಕೆಎಲ್‌ಎಫ್ ಮುಖಂಡರಾದ ಯಾಸಿನ್ ಮಲಿಕ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಮೇಥಿಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಮೇನಕಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆ, ಹಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. 1989ರ ಅಮೇಥಿ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬುವಿಕೆ (ballot-stuffing) ಮತ್ತು ಬೂತ್ ಕಬಳಿಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಮತದಾನದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಸಂಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಂತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ನಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೊಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪ ಮಾಡುವಾಗ, 10 ಜನಪಥದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಜನತೆ ಮರೆತುಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ನವೀನ್ ಚಾವ್ಲಾ ಅವರು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದರು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾವ್ಲಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ಶಾ ಆಯೋಗವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿ ನಿವಾಸದ ನಂಟಿನಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಅಗಾಧವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಧೋರಣೆಯು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಯೋಗ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆಯೋಗದ ತೀರ್ಪುಗಳು ನಂತರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಾವ್ಲಾ ಕುರಿತ ಆಯೋಗದ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಚಾವ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ವಿಷಯವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 2009ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಪಾತದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಎನ್. ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಚಾವ್ಲಾ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಸ್ವತಃ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿವಾದವು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಚಾವ್ಲಾ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದರು ಮತ್ತು 2009ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.

ಸಿಇಸಿ (CEC) ನೇಮಕಾತಿಯು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದವಿರುವುದಾದರೆ, ಆ ತತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು.

ದಶಕಗಳಿಂದ ಸಿಇಸಿ ನೇಮಕಾತಿಯು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಏಕೈಕ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಸುಕುಮಾರ್ ಸೇನ್, ಎಸ್.ಪಿ. ಸೇನ್ ವರ್ಮಾ, ಟಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್, ಎಸ್.ಎಲ್. ಶಖ್ಧರ್ – ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿರಿಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ ಎಲ್.ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು (CJI) ಒಳಗೊಂಡ ದ್ವೈಪಕ್ಷೀಯ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದಾಗ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ವಿ.ಎಸ್. ಸಂಪತ್ ಅವರನ್ನು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು.

ಕುಟುಂಬದ ನಿಷ್ಠಾವತರಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಏเยನ್ಸಿಯನ್ನಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ಇಂದು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ರಾಜಕೀಯ ግಬಾಳಿಯ ಪರಮಾವಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಗ್ನಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಕರಾಳ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ. ಸಿಇಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು “ಅಕ್ರಮ”ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವ “ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಕಾಯ್ದೆ, 2023” ರ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2023ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಧ್ಯಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇಂದು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಈ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಸಮಧಾನವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇರಬಹುದು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು (CJI) ಪಾತ್ರ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಹುದು. ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ, ಆ ಕಾನೂನಿನಡಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ ಅಕ್ರಮ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮರೆಯಾಗಿದೆ.

ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಶಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (institutional capture) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಗವು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯ ಕುರಿತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಷಿ ಅವರು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳ ನಂತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಆ ವರದಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಚಿನ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.

ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೈಜಾಕ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಭಿನ್ನಮತ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಯಾವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಮತ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಯಾವುವು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವು ಕಾನೂನಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸಿಇಸಿಯನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಒಂದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು ಪದೇ ಪದೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಂದರೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ತಿರುಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದದಲ್ಲೂ ದೋಷವಿದೆ. ಆಡಳಿತ ವಿರೋಧಿ ಅಲೆ (Anti-incumbency) ಎಂಬುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಅಷ್ಟೇ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವೇ 1951-52ರಿಂದ 1971ರವರೆಗೆ ಸತತ ಐದು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಸತತವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು 34 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿವೆ. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ನವೀನ್ ಪಟ್ನಾಯಕ್ ಸತತ ಐದು ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿ ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ ಚಾಮ್ಲಿಂಗ್ 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೋಲಬೇಕು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ.

2014ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿಯೂ ಅನೇಕ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೋತಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸರಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಮತದಾರರೇ ಸಾರ್ವಭೌಮರು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಸತ್ಯ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ದೇಶದ ಯುವಜನತೆಗೆ ‘ಮತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಕಾನೂನುಗಳು ಅಕ್ರಮ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರರ್ಥಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ದೇಶದ್ರೋಹಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ.

ಮತ ಕಳವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದಾಗ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದಂಡನೆ (perjury penalty) ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬದಲು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡದೆ ಅವರು “400 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಿತೂರಿಗಳು” ಮತ್ತು “ಕಳವು ಮಾಡಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳು” ಎಂಬ ಕಾಡು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತದ ಮತದಾರರು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಅವರು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುಚ್ಯುತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ (entitlement-driven narrative) ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ನಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಯಾವುದೇ ಕಾಡು ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಲೆಬಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಾಹಿ ತನಿಖೆಗಳ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಹೆದರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಶಾ ಆಯೋಗದ ದಂಡನೆಗಳು, ನವೀನ್ ಚಾವ್ಲಾ ಅವರ ಪಕ್ಷಪಾತದ ದುರ್ನಡತೆ, 1987ರ ಕಾಶ್ಮೀರ ರಿಗ್ಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಿಇಸಿಗಳಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕರಾಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಉಪದೇಶಿಸುವ ನೈತಿಕ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಹಿಂದೆ ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಠಿಣ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು: ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ತಿರಸ್ಕೃತರಾಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ.