ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿ ಜಯಂತಿ: ಶರಣಾಗತಿಗಿಂತ ಗೌರವವನ್ನು ಆಯ್ದ ಕರ್ಮಯೋಗಿನಿಯ ಸ್ಮರಣೆ

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ಜಯಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನವು ಧೈರ್ಯ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠೆಗೆ ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಯೋಧೆ, ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗಿನಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿಗೂ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ತಾಯ್ನಾಡು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಮರಣವೂ ಇತಿಹಾಸದ ಅಮರ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1564ರ ಜೂನ್ 24ರಂದು ನರ್ರೈ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ಬಲಿದಾನವು ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಬಲ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅವರು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು.

ಕರ್ಮಯೋಗದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಲ್ಲ, ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಜೀವನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜನನವು ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಸತ್ಯವಾದರೆ, ಮರಣವು ಅದರ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿ ಅಂತಹವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ ಅವರಿಗೆ ಸದಾ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರು ಗಢ-ಕಟಂಗದ ರಾಜ ದಲ್ಪತ್ ಶಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ವಿವಾಹವು ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಗೊಂಡ್ವಾನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ದುರ್ಗಾವತಿಯವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಪತಿಯ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರ ಕರ್ಮಯೋಗದ ನಿಜವಾದ ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

ಸುಮಾರು 16 ವರ್ಷಗಳ ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಗಢ-ಕಟಂಗವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯವು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಬುಲ್ ಫಜಲ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಢ-ಕಟಂಗದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಅದರ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಈ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ಕೃಷಿ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ, ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. ಚಿರೋಂಜಿ, ಮಹುವಾ, ಲಾಕ್, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರದಂತಹ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯಾಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದವು. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಅವರು ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು.

ಗಢ-ಕಟಂಗದ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂದಿಗೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕೆರೆಗಳು, ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅಂದಿನ ಆಡಳಿತವು ನೀರನ್ನು ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಆಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ಕಾಲದ ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಂಪರೆ ನಮ್ಮ ಭೂತಕಾಲದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಮಹತ್ವದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಬರನ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದದ ಎದುರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನ

16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಕ್ಬರನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದವು. ಗಢ-ಕಟಂಗದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವ ಮೊಘಲ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಸಫ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಗಢ-ಕಟಂಗದ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.

ಶರಣಾಗತಿಯ ಬದಲು ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಘರ್ಷವು ಸಿಂಗೌರ್‌ಗಢದಿಂದ ಚಂಡಾಲ್ ಭಾಟಾ, ಗೌರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ನರ್ರೈವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆಯ ಬಳಿ ಫಿರಂಗಿಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ ರಾಣಿಯವರ ಬಲವು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅರಿವು, ಸ್ಥಳೀಯ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯ, ಆನೆಗಳ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೈನಿಕರ ಅಚಲ ಮನೋಬಲದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸೇನಾ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು, ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರತಿರೋಧ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ನರ್ರೈ: ಮರಣವೇ ವಿಜಯವಾದ ಸ್ಥಳ

1564ರ ಜೂನ್ 23ರಂದು ನಡೆದ ಹೋರಾಟವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ಜೂನ್ 24ರಂದು ನರ್ರೈನಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕಾಳಗ ನಡೆಯಿತು. ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೈನಿಕರು ಮೊಘಲ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿದರು. ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ ರಾಣಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ವಿರುದ್ಧವಾಗತೊಡಗಿತು.

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಅವರು ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬದುಕಿದ್ದರು. ಅದೇ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಮರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಠಾರಿಯಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು: ಅಧೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮರಣವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಈ ಘಟನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಗೆಲುವು-ಸೋಲಿನ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ಗೆಲುವೇ ಇತಿಹಾಸದ ಅಂತಿಮ ಮಾನದಂಡವಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಹೋರಾಡುವವರನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸ ವಿಜಯಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ದೇಹ ನರ್ರೈನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆದರ್ಶ ಇಂದಿಗೂ ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯ

ಇಂದು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರಿಗೆ ದೊರೆಯಬೇಕಾದಷ್ಟು ಗಮನ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರ್ತಿ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ರಾಣಿ, ಯೋಧೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಕರ್ಮಯೋಗಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಇಂದು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ನೈಜ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಸಬಲೀಕರಣವು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ಜೀವನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರ ನೆನಪು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ನರ್ರೈ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಮಾರಕವು, ಒಬ್ಬ ರಾಣಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯ ನೀಡಿದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯದೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನೇ ಕರ್ಮಯೋಗಿ.

ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು. ವಿಧವೆಯಾದ ನಂತರ ಅವರು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ನೀರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು, ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು.

ಅವರ ಕಥೆ ಮೂಲತಃ ಭಾರತದ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಾಯ್ನಾಡು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದವರನ್ನೇ ಇತಿಹಾಸ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

1564ರ ಜೂನ್ 24ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ನಾರಿಯ ಅಚಲ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ನರ್ರೈನಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ದುರ್ಗಾವತಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಶ್ವರ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಕರ್ಮಯೋಗಿನಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಜಯ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122