ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭಾಷಾ ನೀತಿ: ಒಂದು ಚಿಂತನೆ

ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ: 1969ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಮಿಳು, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಭಾಷೆಗಳಂತೆಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತವೂ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತವು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಮಬದ್ಧ ವ್ಯಾಕರಣ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಂತಹ (NLP) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಪರಂಪರೆ
ಸಂಸ್ಕೃತವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿನಿಮಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದೇಶದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ ವೇದವ್ಯಾಸರು, ವ್ಯಾಕರಣಕಾರ ಪಾಣಿನಿ, ‘ಶಾಕುಂತಲ’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿದ ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ, ‘ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ’ ಬರೆದ ಚಾಣಕ್ಯ ಮತ್ತು ವೇದ ಭಾಷ್ಯಕಾರ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರಂತಹ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಭಾಷಾ ಚಿಂತನೆ
1949ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ (ರಾಷ್ಟ್ರ) ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಷಾ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ದಿನ’ ಎಂದು ಆಚರಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.

ಭಾಷಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಳಕಳಿ
ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ತ್ರಿಭಾಷಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸವಾಲುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಕಲಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ತನ್ನ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗಬೇಕು ಮತ್ತು ತದನಂತರ ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಲಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಭಾವೈಕ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರುವ ಬದಲು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಷೆಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೀತೆಗಳಾದ ಕುವೆಂಪು ಅವರ “ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ” ಹಾಗೂ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ “ಜನನೀ ಜನನೀ” ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾವೈಕ್ಯತಾ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಶದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ, ಮಹಾನ್ ಚಿಂತಕರ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಮ್ಮತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಭಾಷಾ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡುವತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಲಿದೆ.