ವಿದೇಶಿ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಕಡಿವಾಣ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳ ಆದ್ಯತೆ

• ಡಾ. ವಿಷ್ಣು ಅರವಿಂದ್

ನವದೆಹಲಿ: ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (NGO) ಹರಿದುಬರುವ ವಿದೇಶಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವಿದೇಶಿ ಹಣವನ್ನು ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಾದವಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವಿದೇಶದಿಂದ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1976ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಮತ್ತು 2010ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾದ ‘ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ’ (FCRA), ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆಯು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2020ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೀಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ವಿಧೇಯಕ, 2026’ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.

ವಿಮರ್ಶಕರು ಭಾರತದ FCRA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದುಂಟು. ಆದರೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ರಚನೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಂತಹ ದೇಶಗಳು ವಿದೇಶಿ ಧನಸಹಾಯ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಭಾರತದ ಈ ನಡೆ ಕೇವಲ ಅಪವಾದವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಹೊಸ FCRA ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ

ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆ (ನಿಯಂತ್ರಣ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ವಿಧೇಯಕ, 2026 ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾನೂನಿನ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದೇಶಿ ಅನುದಾನಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪಾಲಕರ (Custodian) ನೇಮಕ: FCRA ನೋಂದಣಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ, ರದ್ದಾದ ಅಥವಾ ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪಾಲಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ ಬಗೆಹರಿಯುವವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ: ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೋಂದಣಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿದೇಶಿ ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ತಡೆ: ವಿಧೇಯಕವು “ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು” ಎಂದರೇನು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ಮತಾಂತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ/ಸೇವಾವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಿ NGO ಕಾಯ್ದೆ: ಅತ್ಯಂತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮಾದರಿ

ಭಾರತವು FCRA ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಚೀನಾ 2017ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ‘ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ’ಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸುಪರ್ದಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ NGOಗಳು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದರೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ NGOಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Public Security) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಕಡ್ಡಾಯ: ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸುವ ವಿದೇಶಿ NGOಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿದೇಶಿ NGO ಕೂಡ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (Professional Supervisory Unit) ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತನಿಖಾ ಅಧಿಕಾರ: ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಚೀನಾ ಕಾನೂನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕ: FARA ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ NGOಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಒಂದೇ ಕಾನೂನಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, 1938ರ ‘ವಿದೇಶಿ ಏಜೆಂಟರ ನೋಂದಣಿ ಕಾಯ್ದೆ’ (FARA) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ಏಜೆಂಟರ ನೋಂದಣಿ: ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಲಾಬಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು/ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ (Department of Justice) ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.

ಆದಾಯ-ವೆಚ್ಚದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: FARA ವಿದೇಶಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಅಥವಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿದೇಶಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

USAID ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ: ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತವು ಅಮೆರಿಕನ್ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದು, USAID ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿದೇಶಿ ನೆರವಿನ ಮೇಲೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ: ವಿದೇಶಿ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನೈಜ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ FCRA, ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಿ NGO ಕಾಯ್ದೆ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕದ FARA – ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವಿದೇಶಿ ಹಣವು ದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಾರದು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122