ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ನೊಬೆಲ್ ಕಳುವಿನವರೆಗೆ: ರವೀಂದ್ರರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಸವಾಲು

ಎಡಪಂಥೀಯರು vs ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಬಂಧನ: ಸಹೋದರತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಕೆಂಪು ಕುಡುಗೋಲಿನ ಪೆಟ್ಟು

• ಡಾ. ಅನಿಂದ್ಯ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ

ಮುಸ್ಲಿಂ ತುಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜನಚಳವಳಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಡಪಂಥೀಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುವುದು, ಕಾವಿ ಧರಿಸಿದ ಭಾರತಾಂಬೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಕೇಂದ್ರಿತ ಧಾರೆಗೆ ತಳ್ಳಿದವು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 1905 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್‌ನ ಸಂಚಿನಿಂದ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಕವಿಗುರು ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ, ಬರಿಗಾಲಿನ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯ ಗೀತೆ “ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೋಲ್, ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಬಾಯು ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಫೋಲ್, ಪುಣ್ಯೊ ಹೌಕ್ ಪುಣ್ಯೊ ಹೌಕ್ ಹೇ ಭಗವಾನ್” (ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಲಿ ಎಲೆ ಭಗವಂತ!) ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವರು ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಥವಾ ಕೂಲಿ-ಕಾರ್ಮಿಕರೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜನತೆಯ ಮುಂಗೈಗೆ ಕೇಸರಿ ದಾರದ ರಾಖಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಅವರ ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ “ಭಾಯಿ ಭಾಯಿ ಎಕ್ಠಾಯಿ” (ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ) ಎಂಬ ದೈವಿಕ ಕರೆ ಇತ್ತು.

1942 ರ ವಿಭಜನೆಗೆ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಬೆಂಬಲ vs 1905 ರ ರಾಖಿ ಚಳವಳಿ
ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ 1942 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು. 1905 ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥರು ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ರಾಖಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಜಿನ್ನಾರ ‘ಪಾಕಿಸ್ತಾನ’ ರಚನೆಯ ಕೋಮು ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು!

ಸುರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ‘ಕಮ್ಯೂನಲಿಸಂ ಇನ್ ಬೆಂಗಾಲ್: ಫ್ರಮ್ ಫ್ಯಾಮಿನ್ ಟು ನೌಖಾಲಿ, 1943–47’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸಜಲ್ ಬಸು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಬಂಧ “ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ದಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್” ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ: 1942 ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಗಂಗಾಧರ ಅಧಿಕಾರಿ ರೂಪಿಸಿದ “ಅಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಮೇಯ” (ಅಧಿಕಾರಿ ಥೀಸಿಸ್ – ‘ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿಟಿ’) ಮೂಲಕ, ಭಾರತವು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ 18 ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಮೂಹದ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಣಯದ ಚಳವಳಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೊಸ್ಕೋದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅವರ ವಿರೂಪಗೊಂಡ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ”ವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಸಜ್ಜಾದ್ ಝಹೀರ್ ಮತ್ತು ದಾನಿಯಲ್ ಲತೀಫಿಯಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಒಳನುಗ್ಗಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 16, 1946 ರ “ಗ್ರೇಟ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್” (ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಭೀಕರ ಮಾರಣಹೋಮ) ಮತ್ತು ನೌಖಾಲಿ ಗಲಭೆಗಳ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ದುರಂತಗಳು, ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ರಾಖಿ ದಾರದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಭೌತಿಕ ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷದ ವಿಷಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು.

1940 ಮತ್ತು 50 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾವನ್ ಠಾಕೂರ್ (ಬಿ.ಟಿ. ರಣದಿವೆ) ಅವರ ಉಗ್ರವಾದಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ರವೀಂದ್ರನಾಥರನ್ನು “ಆನಂದವಾದಿ ಕವಿ” ಅಥವಾ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ (ಬುರ್ಜ್ವಾ) ಕವಿ ಎಂದು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರವೀಂದ್ರನಾಥರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಒಂದು ಕುತಂತ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೈಜಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ) ಕೈಹಾಕಿದರು. ಸುಧಿ ಪ್ರಧಾನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ‘ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್’ (1979) ಮತ್ತು ರುಸ್ಟಮ್ ಭರೂಚಾ ಅವರ ‘ರಿಹರ್ಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್’ (1983) ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾನಾತ್ಯ ಮಂಚ್ (IPTA) ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಬರಹಗಾರರ ಸಂಘ (1936) ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ರವೀಂದ್ರನಾಥರು 1905 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ IPTA ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ “ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ” ಮತ್ತು “ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಘರ್ಷದ” ಹಾಡುಗಳಾಗಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಕವಿಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಚಾರ ಯಂತ್ರದ ಒಣ ಹಾಗೂ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಇಣುಕುನೋಟಗಳಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು.

ಠಾಕೂರರ ಉದಾರವಾದದ ನಾಶ
1977 ರಿಂದ 2011 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಡರಂಗದ 34 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಆಡಳಿತವು ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ಉದಾರವಾದಿ, ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಾಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ‘ದಿ ಕ್ಯಾರವಾನ್’ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಜೂನ್ 2011 ರ ವರದಿಯಲ್ಲಿ (“ಸೀನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್”), ಎಡಪಂಥೀಯರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಾತಾವರಣವು ಹೇಗೆ ಪಕ್ಷದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು “ವರ್ಗ ಶತ್ರುವಿನ ಲಕ್ಷಣ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು “ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶತ್ರು” ಎಂದು ನಿಂದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು “ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು—ಈ ತೀವ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತ ಮನೋಭಾವವು ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಪಂಚದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಅಂತಿಮ ಹಾಗೂ ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನ ಸಂಕೇತವೆಂದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 25, 2004 ರಂದು ಎಡಪಂಥೀಯ ಆಡಳಿತದ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಕವಿಯ ನೊಬೆಲ್ ಪದಕ ಕಳುವಾಯಿತು—ಅದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಎಡಪಂಥೀಯ ದಾಳಿಗಳು
ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ಮೇಲಿನ ಈ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಹಬ್ಬದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ತೀವ್ರ ಅಲರ್ಜಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಪಿಣರಾಯಿ ವಿಜಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು (DME) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಆವರಣದೊಳಗೆ ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿ ಅಧಿಕೃತ ಸುತ್ತೋಲೆ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಇದು ‘ದಿ ಹಿಂದೂ’ ಮತ್ತು ‘ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಟ್’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಐ (SFI) ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಲು ಹೋದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು “ಕೋಮು ಅಜೆಂಡಾ” ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದರು.

ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಡ-ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕಿ ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಸಿಪಿಐ(ಎಂ) ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯುರೊ ಸದಸ್ಯೆ ಬೃಂದಾ ಕಾರಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ‘ಸರ್ವೈವಲ್ ಅಂಡ್ ಇಮ್ಯಾನ್ಸಿಪೇಷನ್: ನೋಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಇಂಡಿಯನ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ಸ್’ (2005) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಬಂಧನವನ್ನು “ಮಹಿಳೆಯರ ದಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾರತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತ” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತೀವ್ರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಖಿಯಲ್ಲಿರುವ “ರಕ್ಷಣೆ” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪುರುಷರಿಗೆ ಅಧೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗುರುತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇಸರಿ ದಾರ vs ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಕೆಂಪು ಕುಡುಗೋಲು
ಇತಿಹಾಸವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಎಡರಂಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪತನದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬುದ್ಧದೇವ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರು ಪ್ರಮೋದ್ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಧ್ಯರಾದರು: “ರವೀಂದ್ರನಾಥರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯರು ಹಿಮಾಲಯದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರು; ಅವರನ್ನು ಬುರ್ಜ್ವಾ ಕವಿ ಎಂದು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾಪ” (ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಜುಲೈ 14, 2011).

ರವೀಂದ್ರನಾಥರ 1905 ರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹಳದಿ ದಾರದ ಹಬ್ಬವು, ವಿದೇಶಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಒಣ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಮಾನವ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಡಿತವು—ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯ ಆಳವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಈ ಪರಾವಲಂಬಿ ಕೆಂಪು ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗೆ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಂದು ಮೊಸ್ಕೋ ಅಥವಾ ಲಂಡನ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾತುಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ಕೇಸರಿ ದಾರದ ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಹಬ್ಬವು ಭಾರತದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವೈಭವದಿಂದ ಅನುರಣಿಸುತ್ತಿದೆ:

“ಏಕ್ ಸೂತ್ರೆ ಬಾಧಿಯಾಚಿ ಸಹಸ್ರಟಿ ಮನ್, ಏಕ್ ಕಾರ್ಜೆ ಸೊಪಿಯಾಚಿ ಸಹಸ್ರ ಜೀವನ್ — ವಂದೇ ಮಾತರಂ”

(ನಾವು ಸಾವಿರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಾರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಸಾವಿರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದೇವೆ — ವಂದೇ ಮಾತರಂ).

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122