ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹ: ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಕಠ್ಮಂಡು: ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ದಿಢೀರ್ ಪ್ರವಾಹ ಊಹಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಿನಾಶವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಈ ದುರಂತದ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಊರುಗಳೇ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ, ನೂರಾರು ಜೀವಗಳು ಬಲಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಣ್ಣೀರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿವೆ. ನೂರಾರು ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಹಲವರು ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ದುರ್ಗಮ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ಪರಿಹಾರ ತಲುಪಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಹಗಲಿರುಳು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾದವರು ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಈ ಪ್ರವಾಹ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಓಡಿ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಲಕ್ಷ ದಾಟುತ್ತಿತ್ತು.

ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕುಸಿತವೇ ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಿಮಪಾತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಿಮದ ಪದರ (ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್) ಸಡಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಕುಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾಹುತ ಅಪಾರ! ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಗ್ಲೇಶಿಯರ್ ಲೇಕ್ ಔಟ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ಫ್ಲಡ್ಸ್’ (GLOFs) ಅಂದರೆ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಒಡೆದು ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರವಾಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. 2010ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ 65% ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗಿರುವುದು ತೀವ್ರ ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ರಾಶಿ ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಅದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ದುರ್ಬಲ ತಡೆಗೋಡೆ ದಿಢೀರನೆ ಒಡೆದಾಗ, ಶೇಖರಗೊಂಡ ಅಪಾರ ನೀರು ಭಾರಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಧುಮುಕಿ ಮನೆ, ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲೂ ಆಗಿದ್ದು ಇದೇ — ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆಯೇ ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಆತಂಕವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿವೆ. ಚೀನಾದ ಈ ಸಾಹಸವು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಿಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.

ಈ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾನವನ ದುರಾಸೆಯೂ ಕಾರಣ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನಮ್ಮ ಅಪರಿಮಿತ ಆಸೆಯೇ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ನಮ್ಮ ದುರಾಸೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಖರೀದಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ — ಅದು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದಿರಲಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬಳಸಿ ಎಸೆಯುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವಿರಲಿ — ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್ ಖರೀದಿಸುವುದು ನಮಗೆ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯ ಎನಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಅಪಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಸೈಕಲ್ ಇರುವವನು ಕಾರು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಸಣ್ಣ ಕಾರಿದ್ದವನು ದೊಡ್ಡ ಕಾರು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ದೊಡ್ಡ ಕಾರಿದ್ದವನು ಐಷಾರಾಮಿ ವಿದೇಶಿ ಕಾರಿನ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸುಖ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ?

ನಮ್ಮ ಈ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನದ ಫಲವಾಗಿ ಗಾಳಿ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಕಾಡುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ, ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವೇದನೆಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನಾವು ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಗತಿ’ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ; ಆದರೆ ಭೂಮಿ ಇದನ್ನು ‘ಕಳ್ಳತನ’ ಎನ್ನುತ್ತದೆ!

ಇಲ್ಲಿ ನಾವೊಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಆತಂಕದ ಕೂಗನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ನಾಯಕರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅತಿಯಾದ ವಸ್ತು ಬಳಕೆಯ ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲು ಅವರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ನಗರೀಕರಣಕ್ಕೆ ತಡೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಜಾಗತಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ನೋಡಿದರೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅನೇಕರಿಗೆ COP29, COP30 ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ COP31 ಶೃಂಗಸಭೆಗಳು ಬರಿ ಕಣ್ಣೊರೆಸುವ ತಂತ್ರಗಳಷ್ಟೇ. ಈ ಭವ್ಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಮಾವೇಶಗಳೇ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ‘ಹವಾಮಾನ ಅನ್ಯಾಯ’ (Climate Injustice). ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪಾಲು 30%, ಅಮೆರಿಕದ್ದು 12% ಮತ್ತು ಭಾರತದ್ದು 7% ಇದ್ದರೆ, ನೇಪಾಳದ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 0.1 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ! ರಷ್ಯಾ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಪರಿಸರ ವಿಕೋಪದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ನೇಪಾಳ! ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡುವ ದೇಶಗಳು ಆರಾಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ದೇಶಗಳು ನರಳುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಕ್ರೂರ ಅಸಮಾನತೆ ಅಷ್ಟೇ. ಮುಂಬರುವ COP31 ಶೃಂಗಸಭೆಯಾದರೂ ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರಲು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿ ಎಂಬುದೇ ಎಲ್ಲರ ಆಶಯ. ಮಾನವಕುಲವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬಾಳಬೇಕೇ ಹೊರತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ದುರಾಸೆಯಿಂದಲ್ಲ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122