ಯುದ್ಧ ಗೆಲ್ಲಲು ವಾಯು ದಾಳಿಯೊಂದೇ ಸಾಲದು: ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಸೈನಿಕ ಸವಾಲುಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭವನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯ ದಾಳಿ ಸೂಚಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದು ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಭೂಸೇನೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಭೂಸೇನೆಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

• ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಎಂ. ಕೆ. ದಾಸ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನಡೆಸುವ ಸಂವಾದಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ— ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ಶಕ್ತಿಯ (Air Power) ಮೇಲುಗೈಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಕೆಲವರು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ವಾಯುಪಡೆಯೊಂದೇ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳು ನಡೆಸುವ ವಾಯು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1947-48, 1965, 1971 ರ ಯುದ್ಧಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ 1999 ರ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವೇ ಆಗಲಿ — ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು (IAF) ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್’ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಖರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭೂಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ (Ground Campaign) ಆರಂಭವಾಗದ ಕಾರಣ, ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನಾಲ್ಕೇ ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯದಿರುವಾಗ ಇದರಿಂದಲೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಅಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತವು ಏಳು ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ 15,107 ಕಿಮೀ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದಿತ ಗಡಿಯೇ 6,811 ಕಿಮೀ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ 7,517 ಕಿಮೀ ಕರಾವಳಿ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯು 22,234 ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರದ ಬೃಹತ್ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಯುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಸವಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದಿಂಚು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೇನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸಿದರೂ ಸಹ, ನೆಲದ ಪಡೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು (Logistics) ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹ ಭೂಸೇನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇ ಝೋನ್ (Grey Zone) ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳ ಭೌತಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ.

ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷದ ಪಾಠಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರದ ಚಲನಶೀಲತೆಯು (Dynamics) ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗಡಿಗಳಿಂದ ನೇರ ಬೆದರಿಕೆ ಇದೆ. ನಿಕಟ NATO ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನ್ ರಷ್ಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ನೇರ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಹೌತಿಗಳು, ಹೆಜ್ಬುಲ್ಲಾ, ಹಮಾಸ್ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟಿಯಾಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಗಳ (Proxies) ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಿದೆ.

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಯು ದಾಳಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಶಕ್ತಿಯ ಲಾಭಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸುದೃಢ ಮಿಲಿಟರಿ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎಸ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸಿದ ಜಂಟಿ ವಾಯು ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಇದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.

ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಯುಪಡೆಗಳು ನಿಖರ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಅಗ್ಗದ ಸ್ವರೂಪದ ‘ಸ್ವರ್ಮ್ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು’ (Swarm Drones) ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ವಾಯುಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ದುಬಾರಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ, ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು (IAF) ದೇಶದ ವಾಯು ರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚು ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದೊಂದೇ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐಎಎಫ್, ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.

ವಾಯು ಯುದ್ಧ ಉಪಕರಣಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವದೇಶಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. 2035 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ಭಾರತದ ‘ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ’ವು, ಶತ್ರುಗಳ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವಾಗಲಿದೆ. ಎತ್ತರ, ರಸದ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವಾಯುನೆಲೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲೆ ವಾಯು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಚೀನಾ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ವಿರುದ್ಧದ ಸವಾಲಿನ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವಾಯು ಯುದ್ಧವು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಇರಾನ್‌ನ ಅನುಭವವು ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಕ್ಷಿಪಣಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎರಡೂ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಗುಪ್ತ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ನೆಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ B-2 ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಸಹ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಲವಾದ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಟ್ಟದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೂಡ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್’ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನಗಾದ ಸೋಲಿನಿಂದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿರಬಹುದು.

ಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಯುನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರನ್‌ವೇಗಳಂತಹ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಸುದೃಢ ಗುರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪಡೆಯ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ತೀವ್ರ ಭೂಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕವೇ ವಿಜಯವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಭೂಸೇನೆಯು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122