ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಮರ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ

ದಿಗಂತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ

ವಿವೇಕಾನಂದ, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ನೇತಾಜಿಯವರ ಈ ದೇಶವು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್ ಅವರನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಷ್ಟು ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ. ಆದರೆ ಈಗ ಈ ಸುಳ್ಳು ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಬಯಲಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.

ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುವ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸುದ್ದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವುದನ್ನೋ ಸುದ್ದಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಷಯವೇ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಅದೆಲ್ಲವೂ ‘ನಿರೂಪಣೆಗಳ’ (Narratives) ಮೇಲೆಯೇ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ನಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ RSS ಅನ್ನು ‘ಕೋಮುವಾದಿ’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಇವರು, ಭಯೋತ್ಪಾದಕನನ್ನು ಅವನ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ‘ಇಸ್ಲಾಮೋಫೋಬಿಕ್’ (Islamophobic) ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.

ಅನೇಕ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸಹ, “ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ‘ಕೋಮುವಾದಿ ನಡೆ’ಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಡಪಂಥೀಯರು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ತಡೆಗೋಡೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೋಮುವಾದಿ ಎಂದರೆ, ನೀವು ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ; ಅದೇ ಅವರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಎಂದರೆ, ನೀವು ಒಳ್ಳೆಯವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವರ ಈ ಬೂಟಾಟಿಕೆಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಚಿತ ಉಪದೇಶ ನೀಡುವವರು ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾರೆ? ಮಾವೋ (Mao) ಒಬ್ಬನೇ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ. ಅದೇ ಮಾವೋನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಈಗ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಕೊಲೆಗಳ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿರುವ ಮಾವೋವಾದಿ ನಕ್ಸಲೈಟ್ ನಾಯಕ ಮಾಡ್ವಿ ಹಿಡ್ಮನನ್ನು (Madvi Hidma) ಬೆಂಬಲಿಸಿ “ಹರ್ ಘರ್ ಸೆ ಹಿಡ್ಮಾ ನಿಕ್ಲೇಗಾ” (ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಿಂದಲೂ ಹಿಡ್ಮಾ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಿದವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಈಗ ಮಾನವೀಯತೆ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಲ್ಲವೇ? ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಕುಖ್ಯಾತ ಹಂತಕರ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ‘ತಟಸ್ಥರು’ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಎಂಬುದು!

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಜೆನ್ ಝೀ (Gen Z – ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ) ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಹೇಗೆ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಯಾರು? ಜೆನ್ ಝೀ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದವರು ಯಾರು? ನಾನೇ ಒಬ್ಬ ಜೆನ್ ಝೀ ಯುವಕನಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನನ್ನಂತೆಯೇ ಇತರ ಅನೇಕ ಯುವಕರೂ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಅವರು SFI ಮತ್ತು AISA ನಂತಹ ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೊರತು ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಈಗ, ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರ ಧ್ವನಿಯಾಗಲು ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ಯಾರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ನವೆಂಬರ್ 25, 2025 ರಂದು ‘ದಿ ಪ್ರಿಂಟ್’ (ThePrint) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “ದೆಹಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ: ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಖಾರದ ಪುಡಿ ಎರಚಿದ ಮತ್ತು ಹಿಡ್ಮಾ ಪರ ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಿದ 22 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನಕ್ಕೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು SFI ಮತ್ತು AISA ಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ಯುವಕರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆಯೇ?

ಮತ್ತು ಸಿಪಿಐ(ಎಂ) (CPI-M) ಏನು ಮಾಡಿತು? ನಮ್ಮ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಅಫ್ಜಲ್ ಗುರುವನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು: “ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ರೀತಿ ಸಿಂಧುವಾದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಕರುಣೆಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಮಯ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅಫ್ಜಲ್ ಗುರುವಿನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆತನನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.”

ಇಂತಹ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಅಥವಾ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳನ್ನು ‘ಸಾಫ್ಟ್ ಲಾಂಚ್’ (ಮೆದುವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು) ಮಾಡುವುದೇ CPI(M), SFI ಅಥವಾ AISA ಗಳ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಕಳವಳವೆಂದರೆ: ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಇವರನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ನಂಬಿದ ಭಾರತೀಯ ಯುವಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ; ನೀಟ್ (NEET) ವಿವಾದದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಅವರ ಜೀವಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಯಾರ ಪೂರ್ವಜರು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದಾರೋ ಅಂತಹವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೀವೇಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ಇವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇ?

ಯಾವಾಗಲೂ “ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಂತ್ರವಾದ “ಓಂ ಸರ್ವೇ ಭವಂತು ಸುಖಿನಃ” (ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖವಾಗಿರಲಿ) ಎಂದು ಜಪಿಸುವ ದೇಶಕ್ಕೆ, ಇಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಧನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ.

ಈ ಕಾಲಾತೀತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುವ ಬದಲು, ಇದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜನರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ವರ್ಗವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಹೊರಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಂತ್ರವು “ಸರ್ವೇ” – ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರೈನ್ ವಾಶ್ ಆಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಎಡಪಂಥೀಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಂದಿಗೂ ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಎಲ್ಲರ’ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾತನಾಡುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಈ ಎಡಪಂಥೀಯರು ‘ಕೋಮುವಾದಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವರು ಬಯಲಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಈಗ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭಾರತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ನಾವು ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ರತ್ನ ಡಾ. ಎ. ಪಿ. ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ‘ಪ್ರಬುದ್ಧ ಭಾರತ’ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ “How to Make India Strong?” (ಭಾರತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?) ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ:

“ಭಾರತವು ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ನಾವು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಲು ಅಥವಾ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಬಿಡಬಾರದು. ನಾವು ಕನಸು ಕಾಣಬೇಕು, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಆಲೋಚನೆಗಳು ಕ್ರಿಯೆಗೆ (ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಕೇವಲ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕರ್ಮಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು (Man of Action).”

ಅಂತೆಯೇ, ನಾವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿರುವ ಇಂತಹ ಜನರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡದೆ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಡಾ. ಕಲಾಂ ಅವರು ನಮಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಾವು ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರಂತಹ ಮನೀಷಿಗಳನ್ನು (ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು) ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122

Post Views: 64