ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು: 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊಸ ತೈಲ

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ತೈಲಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ನೀಡಿತು, ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು, ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಗಾಧ ಭೂರಾಜಕೀಯ (Geopolitical) ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೀಡಿತು. 21 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗುಂಪು ಅಂತಹದ್ದೇ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ: ಅವುಗಳೇ ‘ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು’ (Critical Minerals).

ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ನಿಕಲ್, ಗ್ರಾಫೈಟ್, ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಧಾತುಗಳು (Rare Earth Elements), ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಖನಿಜಗಳು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ, ಮುಂದುವರಿದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ತಡಿಪಾಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ದೇಶಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಲಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ತೈಲದಂತಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಡಗಿದೆ.

ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ;

ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಧಾತುಗಳು (Rare Earth Elements) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು, ಪವನ ಯಂತ್ರಗಳು (Wind turbines) ಮತ್ತು ನಿಖರ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಉನ್ನತ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾಂತಗಳಿಗೆ (Magnets) ಅನಿವಾರ್ಯ;

ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ;

ತಾಮ್ರವು ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಗಳು, ಮೋಟಾರುಗಳು, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿದೆ.

ಗ್ಯಾಲಿಯಂ, ಜರ್ಮೇನಿಯಂ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಖನಿಜಗಳು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ದೇಶಗಳು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯುದೀಕರಿಸಿದಂತೆ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತೆ, ಈ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಒಂದು ಹೊಸ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ: ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಖನಿಜಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಕೇವಲ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆಯೂ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶವು ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದು ದುರ್ಬಲವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಜಟಿಲವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ (Supply chain) ಮೊದಲ ಹಂತ ಮಾತ್ರ. ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ (Recycling) ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಹಂತಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೇಶವು ಕಚ್ಚಾ ಅದಿರಿನ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.

ಚೀನಾದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಈ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ಹಲವಾರು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿ ಧಾತುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವು ಅದಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹೂಡಿಕೆಯು ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಭೂರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಯ್ದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ರಫ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು ಭೂರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿವೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದರ ಜೊತೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ತೈಲ ಆಮದು ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಧಾತುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವ ಭವಿಷ್ಯವು ಕೇವಲ ಭಾಗಶಃ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ‘ಖನಿಜ ಭದ್ರತೆ’ ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಆಯ್ದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಈ ಸವಾಲಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜ ಮಿಷನ್ (National Critical Minerals Mission) ಸ್ಥಾಪನೆಯು, ಖನಿಜ ಭದ್ರತೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಿಂತ ಸಮನ್ವಯದ ಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀತಿಯು ಕೇವಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಬೇಕು.

ಪರಿಶೋಧನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಸುಧಾರಿತ ವಸ್ತುಗಳು, ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಖಾಯಂ ಕಾಂತಗಳು (Permanent magnets), ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೂಡಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾದ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Ecosystem) உருவாக்குವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಸಹ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಸಮೃದ್ಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಜೊತೆಗೆ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು. ಇಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣವು ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲ; ಇದು ಭೂರಾಜಕೀಯ ಆಘಾತಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳ ಅಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಇಂಧನ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ‘ಖನಿಜ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ’ಯನ್ನು (Mineral Diplomacy) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜ ಭದ್ರತೆಯು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ನೆಪವಾಗಬಾರದು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಕೆಲವು ಖನಿಜ-ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಭೂಮಿ, ಪರಿಸರ ನಾಶ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ಖನಿಜ ರಣತಂತ್ರವು ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಮರುಬಳಕೆ (Recycling) ವಿಶೇ‍ಷವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಎಸೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸದೆ ನಗರ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ‘ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯನ್ನು (Circular economy) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಗಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಪೂರೈಕೆ ಭದ್ರತೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್, ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು, ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಸುತ್ತ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಬಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಖನಿಜ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ದೇಶಗಳು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ವಿಭಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು.

ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪಾಠವಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯು ಯಾವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಆಂತರಿಕ ದಹನಕಾರಿ ಇಂಧನ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು (Combustion engines) ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತೈಲವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹೊಸ ಖನಿಜ ಅವಲಂಬನೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.

ನಾಳೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಇದರರ್ಥ ಖನಿಜ ರಣತಂತ್ರವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ವಸ್ತುಗಳ ದಕ್ಷತೆ, ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹೊಸ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದು ಸವಾಲಿನಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ನೆಲೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತವು ಪರಿಶೋಧನೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕೇವಲ “ಬಳಕೆದಾರ” ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಅದರ “ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗುವ” ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಕೇವಲ ಟನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಮೌಲ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿರಬೇಕು.

ತೈಲ ಯುಗವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅವಲಂಬನೆಯು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಯುಗವು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಂತಹದ್ದೇ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಾರೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಖನಿಜ ರಣತಂತ್ರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೊಸ ತೈಲವಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವು ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು. ರೇಸ್ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯು ಹೊಸ ಶತಮಾನದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.