ನವದೆಹಲಿ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ (Social Media) ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ (Infinite Scroll), ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ಲೇ (Autoplay) ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ಫೀಡ್‌ಗಳು (Personalised Feeds) ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಈ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನಿತಿನ್ ವಾಸುದೇವ್ ಸಾಂಬ್ರೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಮಿತ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪೀಠವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೇಳಿತು. ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರದ ಪರ ವಕೀಲರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಇಂತಹ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಬಳಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ (Additional Solicitor General) ಚೇತನ್ ಶರ್ಮಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
ಇದಾದ ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.
“ನೀವು ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಬನ್ನಿ. ಮೂರು ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.
ವೇದಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ PIL, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ
ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವಿಕಾಸ್ ಕಾಥುರಿಯಾ ಅವರು ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (Public Interest Litigation – PIL) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ತಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬದಲಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ.
ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ (Infinite Scroll)
- ವೀಡಿಯೊಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪ್ಲೇ (Autoplay)
- ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಫೀಡ್‌ಗಳು (Algorithmically Curated Feeds)
- ವೈಯಕ್ತಿಕಗೊಳಿಸಿದ ವಿಷಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳು (Personalised Content Recommendations)
- ನಿರಂತರ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು (Persistent Notifications)
- ‘ಲೈಕ್‌’ಗಳಂತಹ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸೂಚಕಗಳು (Engagement Indicators)
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೆಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
PIL ವಿಚಾರಣಾರ್ಹತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಆಕ್ಷೇಪ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪರ ವಕೀಲರು ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.
ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕಿಂತ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರದ ಪರ ವಕೀಲರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಮನವಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.
ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಕೇಳಿದೆ.
ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು, ನಿಷೇಧಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು **ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ (National Commission for Protection of Child Rights – NCPCR)**ಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕೋರಲಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (Expert Committee) ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಜನರು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಗಮನ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಕುರಿತು ಆತಂಕ
ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
18ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರತೀಯ ಬಳಕೆದಾರರು ಸರಾಸರಿ ದಿನಕ್ಕೆ 120 ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಹದಿಹರೆಯದವರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ (Depression) ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಜಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಪ್ರಕರಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಕೇವಲ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
