ಕಣಿವೆಯ ಪರಂಪರೆಯ ಕಳೆದುಹೋದ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಜೀವ
ಶ್ರೀನಗರದ ಹಬ್ಬಾ ಕದಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶೀತಲನಾಥ ಮಂದಿರವು ವ್ಯಾಪಕ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ನಂತರ 36 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಘೋಷಗಳು, ಹವನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
ಶ್ರೀನಗರ: ಶ್ರೀನಗರದ ಹಬ್ಬಾ ಕದಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶೀತಲನಾಥ ಮಂದಿರವು 36 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆದಿದೆ. ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯ ಸಹೋದರತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆಗಳ ನಿನಾದ, ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹವನ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣವು ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪುನಾರಂಭದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸಹ ಇವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದು, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಹುವಿಧದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು.
1990ರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರ ಬೃಹತ್ ಗುಳೆಹೋಗುವಿಕೆಯ (सामूहिक पलायन) ನಂತರ ಈ ದೇವಾಲಯವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಅಶಾಂತಿಯ ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ‘ಶ್ರೀನಗರ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (SSCL) ಈ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಹವನಶಾಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಕ್ತರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
2021ರ ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ತೀವ್ರವಾದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಶೈವಪಂಥದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶೀತಲನಾಥ ಮಂದಿರವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಶೈವಪಂಥದೊಂದಿಗೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಎಂಟು ಕಾವಲು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ (‘ಅಷ್ಟ ಭೈರವ’) ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಈ ತಾಣವನ್ನು ಕಶ್ಯಪ ಮುನಿ ಮತ್ತು ಸತಿಸರ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಕ್ಕಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳ
1990ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಶೀತಲನಾಥ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಕೇವಲ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಕ್ಕಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣವು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಭೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದ್ದರು.
ನಿರಾಶ್ರಿತ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು
ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರಾರಂಭವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆನಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆರೆಯಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಾದ್ಯಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಯತ್ನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಶೀತಲನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ವರ್ಷಗಳ ಅಶಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂದಿರಗಳು, ಸೂಫಿ ದೇಗುಲಗಳು, ಗುರುದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಶೀತಲನಾಥ ಮಂದಿರದ ಪುನರಾರಂಭವು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಾಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮರಳಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
