ಭಾರತದ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಭವಿಷ್ಯ

1936ರ ಬರ್ಲಿನ್ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಹಾಕಿ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಧ್ಯಾನ್‌ಚಂದ್ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದು, ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲೇ ಆತಿಥೇಯರನ್ನು 8-1 ಅಂತರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಣಿಸಿದಾಗ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಶಕ್ತಿಗೆ ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬೆರಳಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಧ್ಯಾನ್‌ಚಂದ್ ಅವರ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ’ವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತದ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಕ್ರೀಡಾ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸುವ ವಿಶೇಷ ದಿನವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಆವಿಷ್ಕಾರವೇನೂ ಅಲ್ಲ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದವು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಮತ್ಸ್ಯಯಂತ್ರಭೇದನ, ಏಕಲವ್ಯನ ಶಬ್ದವೇಧಿ ಬಿಲ್ವಿದ್ಯೆ, ಭೀಮ ಹಾಗೂ ದುರ್ಯೋಧನರ ಗದಾಯುದ್ಧ, ವಾಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವರ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮ ಎತ್ತಿದ ಶಿವಧನಸ್ಸು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಂದಿನ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ಕುಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೇಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕದಂಬರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಕಂಬಳ ಓಟ, ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಅಖಾಡಗಳ ಕುಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ ಒಡೆಯುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಟಗಳು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ನಿತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿಸಿದ್ದವು.

ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನದ ನಂತರ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಹಾಕಿ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಆಟಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟವು. 1928ರಿಂದ 1956ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ತಂಡ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತ ಆರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಿತು. ಆದರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಕ್ರೀಡೆಯು ಗೌರವದ ವೃತ್ತಿಯಾಗದೆ ಕೇವಲ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗಿ ಉಳಿದುಹೋಯಿತು.

2000ದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ತಿರುವು ತಂದವು. ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ, ಮೇರಿ ಕೋಮ್, ಸೈನಾ ನೆಹ್ವಾಲ್, ಪಿ.ವಿ. ಸಿಂಧು, ನೀರಜ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರಂತಹ ಧ್ರುವತಾರೆಗಳು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆದರು. 1900ರಿಂದ 2000ದವರೆಗಿನ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೇವಲ 20 ಒಲಂಪಿಕ್ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, 2004ದಿಂದ 2024ರವರೆಗಿನ ಕೇವಲ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 25 ಪದಕಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2014ರಲ್ಲಿ 57 ಇದ್ದ ಪದಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2023ರಲ್ಲಿ 107ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲೂ 2024ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ 29 ಪದಕಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚದುರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಅವರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ.

‘ಖೇಲೋ ಇಂಡಿಯಾ’ದಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಐಪಿಎಲ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಇಂದು ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲದೆ ತರಬೇತುದಾರರು, ಫಿಟ್ನೆಸ್ ತರಬೇತುದಾರರು, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೈಕಾಲಜಿಸ್ಟ್, ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೊಸ ವೃತ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಕ್ರೀಡೆಯು ಕೇವಲ ಪದಕಗಳ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲ; ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಿಸ್ತು, ನಾಯಕತ್ವ, ತಂಡದ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಜೀವಂತ ಸಂಕೇತ. ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ತೊಡಗಿ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಅಖಾಡದವರೆಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿರುವ ಈ ಕ್ರೀಡಾನದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಂಚಲನ ಬೇಕಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ದಿನವು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಿನಾಂಕವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೂಲೆಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರಜ್ ಚೋಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಅವರಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ದಿವ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ.