ನವದೆಹಲಿ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2014 ರಂದು ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (Make in India) ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಹೂಡಿಕೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ 2.0’ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, 15 ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 27 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇನೆಂದರೆ, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ (Logistics), ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಲ್ಲದೇ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
“ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ದಿಂದ ಆಳವಾದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ:
ಮೂಲ ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹೂಡಿಕೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬೇಕಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಇನ್ಸೆಂಟಿವ್ (PLI) ಯೋಜನೆಗಳು, ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ (PM GatiShakti), ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾروارಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕ ಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (NSWS), ಭಾರತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು (Ease of Doing Business) ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಬಲ ತುಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್, ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆ (Pharmaceuticals), ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉಪಕರಣಗಳು, ಸೋಲಾರ್ ಪಿವಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷ ಉಕ್ಕು, ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ 27 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಸುತ್ತ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಜಾಲದ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಷ್ಟೇ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇಗಳು, ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಚಿಪ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ವಿದೇಶಗಳಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ದೇಶೀಯ ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು (Value Addition) ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಚಿತ್ರಣ
ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹1.9 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದಿದ್ದು, 2025-26 ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಂದಾಜು ₹13.11 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ – ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ರಫ್ತು ₹38,263 ಕೋಟಿಯಿಂದ ಅಂದಾಜು ₹4.24 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2014-15 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹18,900 ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು, 2025-26 ರಲ್ಲಿ ₹6.27 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ರಫ್ತು ಸುಮಾರು ₹1,566 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹2.60 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿದೆ. ಪರಿಮಾಣದ (Volume) ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 99.2 ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ಈಗ ದೇಶದಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಉತ್ಪನ್ನದ ಒಳಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳೇನು? (Components)
ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಳವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:
ಜೋಡಣೆ (Assembly)
ದೇಶೀಯ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ (Domestic Component Production)
ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
ಭಾರತವು ಈ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಮೊಬೈಲ್ ತಯಾರಿಸಿದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಭಾರತವು ಬಾಹ್ಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಘಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು (ECMS) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು (PCBs), ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಹಾಗೂ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು, ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಸೆಲ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ 106 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ₹69,548 ಕೋಟಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ 74,628 ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ:
ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು, ನಿಖರವಾದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನುರಿತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ಸ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಭಾರತದ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹1.27 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ‘ಸೆಮಿಕಾನ್ 2.0’ (Semicon 2.0) ಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫ್ಯಾಬ್ (Fab) 2028 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ 105 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 68,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು:
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ಯುತ್, ರಸ್ತೆಗಳು, ಗೋದಾಮುಗಳು, ನುರಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ (PM GatiShakti), ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ MSMEಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಕಂಟೇನರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
‘ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ದಿಂದ ‘ಮೇಡ್ ಫಾರ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್’ ಕಡೆಗೆ:
ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾದದ್ದು; ಇದು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ರಫ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ‘ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಲೇಬಲ್ ಹಾಕುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಹಿಂದೆ ಬೇಕಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
