ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 57,443 ಮೆಗಾವಾಟ್ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಪಪ್ರಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, 2025-26ರ ಒಂದೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 6,057 ಮೆಗಾವಾಟ್ನಷ್ಟು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.
- ವಿವೇಕ್ ಕುಮಾರ್
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ (ಪುನರುತ್ಪಾದಕ) ಇಂಧನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆಯದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ವೇಗದ ಅನುಷ್ಠಾನ, ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತವು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
“ಭಾರತದ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ,” “ನಿಗದಿತ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ,” “ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಳಿ ತಪ್ಪುತ್ತಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಮೀನು ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಗಣೆ ಜಾಲದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ವೆಚ್ಚಗಳ ಏರಿಕೆಯಂತಹ ಸಹಜ ಹಾಗೂ ಬಗೆಹರಿಸಬಹುದಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ, ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೂತನ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯು ಈ ಅಪಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಮಾಡಿದೆ.
ಸುಳ್ಳು ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು
2026ರ ಜೂನ್ 30ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 57,443 ಮೆಗಾವಾಟ್ ತಲುಪಿದ್ದು, ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ 4ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
2025-26ರ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 6,057 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 2023-24ರ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು ದುಪ್ಪಟ್ಟು! ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 8,300 ಕೋಟಿ ಯೂನಿಟ್ಗಳಿಂದ 10,600 ಕೋಟಿ ಯೂನಿಟ್ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವಲಯವು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿಮರ್ಶಕರು ಯಾವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರೊ, ಅದೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿತ ಕಂಡಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿವೆ. ಚೀನಾ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ನಂತರ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅವು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.
ವಿಮರ್ಶೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಸತ್ಯವೆಷ್ಟು?
ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಧಾರರಹಿತ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ನೈಜ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿದ್ದದ್ದು ಸತ್ಯ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11,64,000 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾವು ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 5ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಸಿಗುವುದು ತಡವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳು.
ಆದರೆ, ಇವು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಹಂತದ ಸವಾಲುಗಳು. ಸರ್ಕಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ‘ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಕಾರಿಡಾರ್ ಯೋಜನೆ’, ಉಚಿತ ರಾಜ್ಯಾಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, 2030ರವರೆಗಿನ ಸಮಗ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ‘ಪವನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮರು-ಸಾಮರ್ಥ್ಯೀಕರಣ ನೀತಿ 2023’ರಂತಹ ಅನೇಕ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪು ಏನೆಂದರೆ—‘2030ರ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ’ ಎಂಬ ನೈಜ ವಿಚಾರವನ್ನು, ‘ಇಡೀ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಇಂದು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿದೆ’ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದು. ಈ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 1,40,000 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತಲುಪುವ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಖಂಡಿತ ಕುಸಿತದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ವರ್ಷದ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ, ಪೂರಕ!
ಸೌರಶಕ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಮ್ಮಿ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 45ರಷ್ಟು ಭಾಗವು ವಿದ್ಯುತ್ಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ) ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯು ಸೌರಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ ನೀಡಲಾಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುತ್ತಿದೆ.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ
ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಗತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿಯ (GWEC) 2026ರ ವರದಿಯೂ ಸಹ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವಯಂಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸತ್ಯ.
ಪ್ರಗತಿಯ ಹಿಂದಿನ ನೀತಿ ಬಲ
2025-26ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಈ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಗತಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ದಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ:
ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇ.100 ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸರಳ ಅನುಮತಿ.
ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದು.
ಕರಾವಳಿ ತೀರದ (ಆಫ್ಶೋರ್) ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು (ವಿಎಫ್ಜಿ).
ಉಚಿತ ಹಾಗೂ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜಿಗಿತವು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಗಟ್ಟಿ ತಳಹದಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಭಾರತದ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲಿದ್ದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಸಿಗುವುದರಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬಗಳು ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ “ಸವಾಲುಗಳಿವೆ” ಎಂದ ತಕ್ಷಣ “ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ನಾಶವಾಯಿತು” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ 6,057 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಶೇ.28ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ 4ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳು—ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ದ್ವಿಗುಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
