ಮಾನವತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಮಾಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ: ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸರಕಾರ್ಯವಾಹ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ

ಭೋಪಾಲ್: ಭಾರತವು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಗತಿಯು ಕೇವಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಭಾರತದ ಸಾಧನೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ, ಗೌರವ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸರಕಾರ್ಯವಾಹ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ ಹೇಳಿದರು.

ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2026 ರಂದು ಲಾಲ್ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಸುಮಾರು 30,000 ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಹಾಗೂ 5,000 ನಾಗರಿಕರು ಸೇರಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಸಮಾವೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಶಿಸ್ತು, ಸಂಘಟನೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೈತನ್ಯ, ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘವು ಭಾರತದ ಪರಮ ವೈಭವದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಪಯಣವು ಒಂದೇ ಸಾಧನೆಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಂಥದಲ್ಲ. ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 5,000 ವರ್ಷಗಳ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿದ್ದರೂ, ಭಾರತವು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನುಡಿದರು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹಲವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಚೈತನ್ಯ ಮಾತ್ರ ಎಂದಿಗೂ ನಶಿಸಿಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಭಾರತವು ಇಂದಿಗೂ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಮಾಜವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದರು.

ಭಾರತವನ್ನು “ಅಳಿಯದ ಮತ್ತು ಅಮರ ರಾಷ್ಟ್ರ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ ಅವರು, ಸಮಾಜದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಅದರ ಮುಂದೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಮಾಜದ ಒಳಗೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ ಎಂದರು.

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವು ದಾಳಿಗಳು, ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಒಳಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮರೆವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಜಾಗೃತಿಯು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ ಹೇಳಿದರು.

ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷ, ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳು ಸಹ ಸಮಾಜದ ಐಕ್ಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದವು. ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮರೆತಾಗ ಅದರ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೇಶವ ಬಲಿರಾಮ್ ಹೆಡಗೇವಾರ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವರು ಸ್ಮರಿಸಿದರು. ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಗತಿಯುತ್ತುಂಗಕ್ಕೇറി ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ಸಮಾಜವು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆಲುಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏಕೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ಹೆಡಗೇವಾರ್ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದರು. ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮರೆತಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಮಾಜವನ್ನು ಈ ಮರೆವಿನಿಂದ ಹೊರತರಲು, ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದರು.

ರಾಮಾಯಣದ ಹನುಮಂತ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ರೂಕರಾದ ಜಾಂಬವಂತರ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ, ವಾನರ ಸೇನೆಯ ವಿವಿಧ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಯಾರೂ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಮಾಡುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದರು.

ಆಗ ಜಾಂಬವಂತರು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಆತನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದರು. ಹನುಮಂತನ ಒಳಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿ ಮೊದಲೇ ಇತ್ತು; ಕೇವಲ ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಜಾಗೃತಿಯಷ್ಟೇ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹಣ್ಣೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದರತ್ತ ಹಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಹನುಮಂತನ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾ ಜಾಂಬವಂತರು ಆತನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದರು, ಆ ಬಳಿಕ ಹನುಮಂತನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜವೂ ಕೂಡ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದೊಳಗಿನಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಿಚಾರ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಡಾ. ಹೆಡಗೇವಾರ್ ಅವರು ಸಮಾಜದ ಅಂತರ್ಗತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ, ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುವ ಕೆಲಸಗಳೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಲುಪಲಾಗದು ಎನಿಸುವ ಗುರಿಗಳೂ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದರು.

ಭಾರತದ ಗುರುತು ಕೇವಲ ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭೂಮಿಯ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಸುಖಭೋಗಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದ ನಾಗರಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಮ, ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಹಾವೀರರ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಇದು ಶೀಲ ಮತ್ತು ಆಚಾರದ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಂಘದ ಶಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಯು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದಾಚೆ ಬಂದು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವರು ನುಡಿದರು.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಾನು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಜೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿದಿನ ತನ್ನ ಗ್ರಾಮ, ನೆರೆಹೊರೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ತಾನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕು. ದೇಶಭಕ್ತಿಯು ಜನವರಿ 26, ಆಗಸ್ಟ್ 15 ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಭಾವನೆಯಲ್ಲ. ದೇಶಭಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾವನೆ ಇರುವುದು ಎಂದರ್ಥ.

ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮಯ ನೀಡುವುದು, ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹ ನಾಗರಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು, ಆ ಕಷ್ಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ದೇಶಭಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯು ಕೇವಲ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬರಬೇಕು. ಸಮಾಜದ ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದೇ ಸಂಘದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಭಾರತಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ನಡೆಸಿದ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ ಅವರು, ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಚಾಚಿದರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಜನರೂ ಸಹ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂದರು ಎಂದರು. ಸೇವೆಯ ಭಾವನೆಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸಮಾಜವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಯಾವ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ‘ಪಂಚ ಪರಿವರ್ತನೆ’ಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿಡಲಾಯಿತು. ಪಂಚ ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ (ಸ್ವ-ಜಾಗೃತಿ), ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಬೋದನೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐದು ವಿಷಯಗಳು ಸಮಾಜದ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂದು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ ಹೇಳಿದರು.

ಮಹಾಮನಾ ಮದನ ಮೋಹನ್ ಮಾಳವೀಯ ಅವರ ಉದಾಹರಣesini ನೀಡುತ್ತಾ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಪಾತ್ರವಿದೆ ಎಂದರು. ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬದಲು ಸಮಾಜವೂ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾವನೆಯು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತವಾಗಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದರು.

ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಸಂತರು ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು. ಈ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ, ಕರ್ತವ್ಯ, ತ್ಯಾಗ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಂದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಜಾತಿ, ಪಂಥ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಬೇರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಮಾಜದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಬೆರಳುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಸೀಮಿತ ಬಲ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮುಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. এটাই ಸಂಘಟನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಭಾರತದಂತಹ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಎಂದರೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ವಿಶಾಲವಾದ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು. ‘ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಮ್’ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯು ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರರ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಒಂದು ದಿನದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರ ಅಥವಾ ಓಟಗಾರನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕಾದಂತೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಓಟಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಓಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಆತ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಮಾಜವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಕು ಎಂದರು.

ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಭೇದ-ಭಾವಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಾರ್ಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘವು ತನ್ನನ್ನು ಸಮಾಜದಿಂದ ಬೇರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಘವೇ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದು ಇದರ ಕೆಲಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಸಂಘದ ಉದ್ದೇಶವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಕಾಸದಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದವರೆಗಿನ ಪಯಣವು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಪರಮ ವೈಭವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸೇನಾ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಪರಮ ವೈಭವವು ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಂತ, ಸಮರ್ಥ, ಸಂಘಟಿತ, ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿದೆ.

ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೊಂದೇ ಸಾಲದು, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಅಗತ್ಯ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಮಾಜದ ಉದ್ದೇಶವು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಾನವತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿರಬೇಕು. ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಮಾಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾನವತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.

ಭಾರತವು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜೀವಂತ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರೈತ ತನ್ನ ಶ್ರಮದಿಂದ, ವಿಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ, ಸೈನಿಕ ತನ್ನ ಸೇವೆಯಿಂದ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದರು.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಡೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಜೀವನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಸಮಾಜದ ವಾತಾವರಣದ ಮೇೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಡಾ. ನರೇಂದ್ರ ಕೋತ್ವಾಲ್ ಮಾತನಾoutುತ್ತಾ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಪಯಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದವರೆಗಿನ ಪಯಣವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ತಮಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ ಎಂದ ಅವರು, ಸಂಘದ ಕೆಲಸವು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶಕ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಅದರ ಭೌತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಾಗರಿಕರ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಐಕ್ಯತೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರು.

ಸಮಾಜದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಕಾಶಗಳು ತಲುಪಿದಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೂ ಒಬ್ಬ ಭಾಗಿದಾರ ಎಂದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಗತಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ಸಮಾಜದ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪಂಚ-ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳತ್ತ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತೆ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.

ಭಾರತದ ಪಯಣವು ನಿರಂತರ ಪಯಣವಾಗಿದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸಮಾಜವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯ ಬಲದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಶಾಶ್ವತ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.

ಶಿಸ್ತು, ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 30,000 ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಮತ್ತು 5,000 ನಾಗರಿಕರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಪಯಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸಂಘಚಾಲಕರಾದ ಅಶೋಕ್ ಪಾಂಡೇ ಜೀ ಹಾಗೂ ಭೋಪಾಲ್ ವಿಭಾಗ ಸಂಘಚಾಲಕರಾದ ಸೋಮ್‌ಕಾಂತ್ ಉಮಾಲ್ಕರ್ ಜೀ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಸನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಯೋಗ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ನಂತರ, ಸಂಘದ ಘೋಷ್ (ವಾದ್ಯ) ವಾದಕರು ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122