ಡೈರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 9356/2022-CO/A ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಆದೇಶವು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು (AI) ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ (ಲೇಖಕ/ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ದಶಕದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ, ಯುಕೆ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ನವದೆಹಲಿ: ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲಾಕೃತಿಯೊಂದರ ‘ಕರ್ತೃ’ (Author) ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಕಾಪಿರೈಟ್ಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ (Natural Person) ಅಥವಾ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ (Juristic Person) ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಾಯ್ದೆ 1957 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಮೂಡಿಬರುವ “ಮೌಲಿಕತಾ” (Originality) ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಈ ತೀರ್ಪು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಅದೇ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ, ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಅವರು ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯು ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 13 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮೌಲಿಕತೆ’ಯ (Originality) ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ‘ಮಾನವನೇ’ ಇದರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 31 ರಂದು ಕಾಪಿರೈಟ್ಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಉನ್ನತ್ ಪಿ. ಪಂಡಿತ್ ಅವರು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಲ್. ಥೇಲರ್ ಅವರು ‘ಎ ರೀಸೆಂಟ್ ಎಂಟ್ರನ್ಸ್ ಟು ಪ್ಯಾರಡೈಸ್’ (A Recent Entrance to Paradises) ಎಂಬ ಕಲಾಕೃತಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಇದು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. 2018 ರಿಂದ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಥೇಲರ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅಮೆರಿಕ, ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅರ್ಜಿಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಈ ತೀರ್ಪು ಬಂದಿದೆ:
ಅಮೆರಿಕ (USA): ಥೇಲರ್ ಅವರು ಮೇ 2019 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ‘ಕ್ರಿಯೇಟಿವಿಟಿ ಮೆಷಿನ್’ ಅನ್ನು ಏಕೈಕ ಕರ್ತೃವೆಂದು ನಮೂದಿಸಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಆಫೀಸ್, ‘ಮಾನವ ಕರ್ತೃತ್ವ’ದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಹ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಮಾನವನ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದವು. ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (UK): ಥೇಲರ್ ಅವರು DABUS ಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ (Inventor) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಎರಡು ಪೇಟೆಂಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ UK ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ DABUS ಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.
ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಆಫೀಸ್ (EPO): ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಪ್ರಕಾರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕನು ಮಾನವನಾಗಿರಬೇಕು (Natural Person) ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪೀಠವು AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೇಟೆಂಟ್ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ: DABUS ಅನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿ ಪೇಟೆಂಟ್ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ದೇಶ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ (2021 ರಲ್ಲಿ).
ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಥೇಲರ್ ಅವರು ಮೇ 3, 2022 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 45 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ/ಕರ್ತೃ ಎಂದು DABUS (Device for the Autonomous Bootstrapping of Unified Sentience) ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
DABUS ಎಂಬುದು ನರಮಂಡಲದ ಜಾಲದ (Neural Network) ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಕವಾಗಿ ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪದಗಳ ಇನ್ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಥೇಲರ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕೃತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ, ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ನೇರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ DABUS ಎಂದು ಥೇಲರ್ ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ಈ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಗುರುತಿಸದ ಕಾರಣ, ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಚೇರಿಯು ಲೋಪದೋಷದ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿತು. ತದನಂತರ ಹಲವು ವಿಚಾರಣೆಗಳು ನಡೆದು, ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಹರಿಹರನ್ ಅವರನ್ನು ಅಮಿಕಸ್ ಕ್ಯೂರಿಯಾಗಿ (ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮಿತ್ರ) ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
‘ಮೌಲಿಕತೆ’ (Originality) ಕುರಿತ ನಿರ್ಧಾರ
ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಅವರು ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೌಲಿಕತೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬುಕ್ ಕಂಪನಿ ವಿರುದ್ಧ ಡಿ.ಬಿ. ಮೊದಕ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯು ‘ಮೌಲಿಕತೆ’ಯ (Originality) ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೃತಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಮೌಲಿಕತೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ತೀರ್ಪು ಅಮೆರಿಕದ ತೀರ್ಪಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ (ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲಾಕೃತಿಗೆ ನೋಂದಣಿಯನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು).
‘ಕರ್ತೃತ್ವ’ (Authorship) ಕುರಿತ ತೀರ್ಪು
ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 2(d)(vi) ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕೃತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ, ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕಾರಣಕರ್ತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಕರ್ತೃವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಥೇಲರ್ ಅವರೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ಪುಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಅವರೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಕರ್ತ (Mastermind) ಮತ್ತು ಅವರೇ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕರ್ತೃವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಉಪಕರಣ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ (Autonomous) ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದಾಕ್ಷಣ, ಆ ಉಪಕರಣವೇ ಲೇಖಕ ಅಥವಾ ಕರ್ತೃ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅವಕಾಶ:
DABUS ಅನ್ನು ಕರ್ತೃ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ಮಾಲೀಕ ಎಂದು ಕೋರಿಕೊಂಡ ಥೇಲರ್ ಅವರ ವಾದವು ಸೆಕ್ಷನ್ 17 ರಿಂದ 19 ಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. DABUS ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಅಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅದು ಕಾಪಿರೈಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ, ಥೇಲರ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಕರ್ತೃ’ ಎಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು DABUS ಹೆಸರನ್ನೇ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗೆ (AI) ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಕರ್ತೃತ್ವದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ (Parliament) ಸೇರಿದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿ ಆದೇಶ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122
