ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕಿಂತ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವೇ ಇಂದಿನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ

ಹಬ್ಬ, ಉತ್ಸವ, ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ. ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವ, ಕೋಟಿ ದೀಪೋತ್ಸವಗಳ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವುದು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಂದು ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಬರಗಾಲ, ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.

ದೀಪವು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಂದು ಸಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವಜಗತ್ತಿಗೆ ಜೀವದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೀಪೋತ್ಸವವು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಮರ ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆರಳು, ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ, ಹಣ್ಣು, ಹೂವು, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದರೆ, ವೃಕ್ಷದ ಹಸಿರು ಬರಡಾದ ಭೂಮಿಗೆ ಜೀವಕಳೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗದೆ, ಮಾನವಕುಲದ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಜನಾಂದೋಲನವಾಗಬೇಕು.

ಇಂದು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತಿದೆ. ಕೆರೆಗಳು, ಹಳ್ಳಕೊಳ್ಳಗಳು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಅಂತರ್ಜಲದ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿಗಾಗಿ ನೀರು ದೊರೆಯದೆ ರೈತರು ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಜನರು ಪರದಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಡುವುದೂ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಮರಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಳೆನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇಂದು ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮರಗಳು ನೀಡುವ ಪರಿಸರದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಣದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಣದಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗಲ್ಲ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ಅವು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕು? ಮರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು? ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿಹೋದರೆ ಜಲಚರಗಳು ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು? ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಾಶವಾದರೆ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಇವು ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತೋರುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಗಂಭೀರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಮಾನವಕುಲದ ಬದುಕು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ತನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ, ನೆರವು ಕೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಮಾನವೀಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣೆಯು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪ್ರತೀಕವೂ ಆಗಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಠಗಳು, ಮಠಾಧೀಶರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಚಿಂತಕರು, ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು, ಸಮಾಜಸೇವಕರು, ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಮಠ, ಪ್ರತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆ, ಪ್ರತಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಬೇಕು.

ಮಠಾಧೀಶರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು. ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಮಠಗಳ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಧರ್ಮವು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೂ ದಾರಿದೀಪವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರು ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಕವಿತೆ, ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಬೇಕು. ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧ, ಭಾಷಣ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣೆಯಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಸಿ ನೆಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.

ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಕೂಡ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾಷಣಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು. ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮರಗಳ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನುದಾನ, ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಗಳಂತೆಯೇ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದೇ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬದುಕಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಅವು ಒಣಗಿಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಮರುಕಳಿಸಬಾರದು. ನೆಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಸಿಗೂ ನೀರುಣಿಸುವುದು, ಅಗತ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಎಷ್ಟು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟು ಸಸಿಗಳು ಮರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಮಾನದಂಡವಾಗಬೇಕು.

ಬೀದರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಮರಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಸೂಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಮಳೆನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗಲು ಬಿಡದೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಂಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಕಾಪಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕು. ನೀರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೆಡುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ, ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ, ಮಕ್ಕಳ ಜನ್ಮದಿನ, ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬಹುದು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವೃಕ್ಷ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಮರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂದೋಲನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಾವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆಸ್ತಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಉಸಿರಾಡಲು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ, ಕುಡಿಯಲು ನೀರು, ಬದುಕಲು ಹಸಿರು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ನಾಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಾರದು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ, ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವು ಬದುಕಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಲಿ. ಕೋಟಿ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಕೋಟಿ ಸಸಿಗಳ ಹಸಿರಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಲಿ. ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆಯಲಿ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಲಿ. ಉತ್ಸವಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲಿ.

ಇದು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮಾತಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಸ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಸದಾಶಯವಾಗಿದೆ. ಇಂದು ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮುಂದಾಗದಿದ್ದರೆ, ನಾಳೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈಗಲೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಒಂದು ಸಸಿ ನೆಡೋಣ, ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಉಳಿಸೋಣ, ಒಂದು ಜಲಮೂಲವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸೋಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಬದುಕನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ.

ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಮರದ ಕೊಡುಗೆ ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ಲಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವ ವೃಕ್ಷ ದೀಪೋತ್ಸವವೂ ಹೌದು. ಮಠಾಧೀಶರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಚಿಂತಕರು, ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಜನಾಂದೋಲನವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಈ ಲೇಖನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.