ಭಾರತೀಯ ಶುಶ್ರೂಷಾ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ

ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ‘ಕೇರ್ ರೀಮ್ಯಾಜೀನಿಂಗ್’ (Reimagining Care) ವರದಿಯು, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 1.1 ಕೋಟಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರೈಕೆದಾರರ (caregiving) ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಅಳೆದು ನೋಡಿದೆ. 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 34.7 ಕೋಟಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಇರಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಾವು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ (certification), ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಲಿವೆ.

“ಮಾತೃ ದೇವೋ ಭವ, ಪಿತೃ ದೇವೋ ಭವ” – ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯನ್ನು ದೈವಸ್ವರೂಪI ನೋಡಬೇಕೆಂದು ಬೋಧಿಸುವ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಈ ಸಾಲುಗಳು, ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ನೀತಿ ಆಯೋಗವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ “Reimagining Care: Strategies for Empowering Caregivers in Viksit Bharat@2047” (ಆರೈಕೆಯ ಮರುರೂಪ: ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ@2047 ರಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳು) ವರದಿಯು, ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ಇಂದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ತುರ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಭಾರತ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಡಿಯಾರ
‘ಇಂಡಿಯಾ ಏಜಿಂಗ್ ವರದಿ 2023’ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 14.9 ಕೋಟಿ ಜನರು 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದು, 2022ರ ಜುಲೈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 10.5 ರಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2031ರ ವೇಳೆಗೆ 19.4 ಕೋಟಿಗೆ ಮತ್ತು 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 20.8ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 34.7 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ 2.68 ಕೋಟಿ ವಿಕಲಚೇತನರಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 2.21). ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಪೋಷಕರನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೇರರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ಸ್ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆದಾರರಾಗಿ (caregiver) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವುದು, ನಗರೀಕರಣ, ಯುವಕರ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರೈಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುSಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಶೇ. 65ರಷ್ಟು ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಟ್ಟದ ಆರೈಕೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದಿರುವ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತ (altruistic) ಆರೈಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈಗ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಕಠಿಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಈ ವರದಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೈಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅದನ್ನ ಬಲ್ಲದು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕತೆಯಲ್ಲ; ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯೂ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕತೆಯೇ ಇದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇಗ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2019ರಲ್ಲಿ 70.3 ಕೋಟಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡು 150 ಕೋಟಿ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಅಂದಾಜು 130 ಕೋಟಿ ಜನರು (ಅಂದರೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಭಾಗ) ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಕಲತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ (ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ನಷ್ಟ) ಮತ್ತು ಅಲ್ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇಂದು ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು, 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 15.2 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WHO) 2025ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದಂತೆ, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ವೈದ್ಯರು, ದಾದಿಯರು (nurses), ಪ್ರಸೂತಿತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆದಾರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1.1 ಕೋಟಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಗಲಿದೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಇದು 10 ಕೋಟಿ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಈಗ ಅದನ್ನು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆದಾರರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರವೇ OECD (ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ) ದೇಶಗಳಿಗೆ 2040ರ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಆರೈಕೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಶೇ. 60ರಷ್ಟು (ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 13.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರರು) ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಅಮೆರಿಕ) ದೇಶವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 1,51,000 ಆರೈಕೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದ್ದು, 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು 3,55,000ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆದಾರರ ಬೇಡಿಕೆಯು 2015 ಮತ್ತು 2018ರ ನಡುವೆ ಶೇ. 34ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2020ರಲ್ಲಿ 1,20,000 ಕೊರತೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರೈಕೆಯ ಶೇ. 76ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ದಾದಿಯರು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಹಾಯಕರಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಔಪಚಾರಿಕ ಆರೈಕೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಈ ದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಶೇ. 1 ರಿಂದ 2 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ 18 ರಿಂದ 75 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 12 ರಿಂದ 18 ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಯವರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯು (WEF) ಪಾವತಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪಾವತಿಸದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಶೇ. 16ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆರೈಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸವೊಂದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂದಾಜು 11 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು ದಾಖಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಭಾರತದ ಅಂತಹದೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಶ್ರಮದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಆರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಈಗ ಅಂತಹ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಇತರ ದೇಶಗಳು ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ?
ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಇನ್ನೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಜರ್ಮನಿ, ಜ Japón (ಜಪಾನ್) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವಲಂಬನೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ನಗದು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಪೇನ್, ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳು, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೈಕೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೇಶಗಳು ಕುಟುಂಬದ ಸ್ವಂತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಖಾಲಿಯಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಉಳಿಕೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು (residual model) ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ. 10ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುಎಸ್ (ಅಮೆರಿಕ) ಖಾಸಗಿ ವಿಮೆಯನ್ನು ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ‘ನಗದು-ಮೂಲಕ-ಆರೈಕೆ’ (cash-for-care) ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಲವು ತೋರಿವೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದ ನಂತರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮುಖ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿಯು (NCVET) ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ (geriatric care) ಹತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಇವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಅರ್ಹತಾ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ (NSQF) ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೋಮ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕೇರ್ ಗಿವರ್ಸ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಕಿಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ಸೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಕಿಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಂಡಳಿ (RCI), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (NISD) ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (IGNOU) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಆರೈಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಒಡಿಶಾ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ.

2018-19 ಮತ್ತು 2024-25ರ ನಡುವೆ NISD ಸಂಸ್ಥೆಯು 172 ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದು, 4,300 ಆರೈಕೆದಾರರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡು, 4,201 ಮಂದಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಿ, 3,501 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

ಪಿಎಂ-ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿ (2023-24ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ) ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಆರೈಕೆದಾರರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ 39,450 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ವೆಲ್ನೆಸ್ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ (ಹಿರಿಯರು), ಎಲ್ಡರ್ಲಿ ಕೇರ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜೆರಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಕೇರ್‌ಗಿವರ್ ಮುಂತಾದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 36,684 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 2050ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿರಲಿರುವ 34.7 ಕೋಟಿ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಅಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಆಳವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ. ಭಾರತೀಯ ಆರೈಕೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಅವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೈಕೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅರ್ಹ ಭಾರತೀಯ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಲಸಾತಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಡಿಮೆನ್ಷಿಯಾ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು (stroke) ಮತ್ತು ನರಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆರೈಕೆದಾರರು ನೇರವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ತೆರೆದಿರುವ ದಾರಿಗಳು
ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜಪಾನ್, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 21 ಕಾರ್ಮಿಕ ವಲಸೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಇಂಟರ್ನ್ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (TITP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಡೊಮೈನ್ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನುರಿತ ಕೆಲಸಗಾರರ’ (SSW) ಚೌಕಟ್ಟು ನರ್ಸಿಂಗ್ ಕೇರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 14 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಗಡಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಮೇ 2024ರಲ್ಲಿ 5,000 ಮನೆ ಆಧಾರಿತ ಆರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಕೋರಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2025ರಂತೆ, ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ B ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 47 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜರ್ಮನಿಯು ಗಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ NSDC ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ 32 ಆರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ €2,300 ರಿಂದ €2,700 (ರೂ. 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ವೇತನದಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ‘B1’ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ‘B2’ ಹಂತದ ತರಬೇತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಇವರ ವೇತನವು ತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ. 3 ಲಕ್ಷದಿಂದ ರೂ. 4 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. 2013ರಿಂದ ZAV, GIZ ಮತ್ತು ನೋರ್ಕಾ ರೂಟ್ಸ್ (Norka Roots) ಮೂಲಕ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇರಳ-ಜರ್ಮನಿ ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ವಿನ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ನೀತಿ ಆಯೋಗವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ನಿರ್ಗಮನಪೂರ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ತರಬೇತಿ (Pre-Departure Orientation Training) ಈಗ 54 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಗಲ್ಫ್ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ (GCC) ದೇಶಗಳು, ಜಪಾನ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೇಡಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.

ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೈಕೆದಾರರ ಮಂಡಳಿ” (National Caregiver Council) ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರsudಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೈಕೆ ನೀತಿ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು, ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಬಯಸುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೈಕೆದಾರರ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ-2008 ಅನ್ನು ಆರೈಕೆದಾರರಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಮಿತ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರೆಂದು (allied healthcare providers) ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವರದಿ ಕೋರಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅವರನ್ನು ವಿಮೆ, ನಿವೃತ್ತಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರದಿಂದ ವಂಚಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತರಬೇತಿ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೇಮಕಾತಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಆರೈಕೆದಾರರು ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಆರಂಭಿಸದೆ ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮರಳಲು ‘ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಲಿಕೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ’ (RPL) ಬಳಸುವ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಇದು ಕೋರಿದೆ.

ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Purple Economy)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸವು ಬಹುಪಾಲು ಮಹಿಳೆಯರೇ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಅಧಿಕೃತ, ವೇತನ ಸಹಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಇದನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದೆ.

ಚಲನಶೀಲತೆಯ ವಿಕಲತೆಗಳು (locomotor disabilities), ಶ್ರವಣ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದ ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರೈಕೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಇದು ವಿಕಲಚೇತನರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ‘ನೇರಳೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ (Purple Economy) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಕೇವಲ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರಾಗಿ ಕಾಣುವುದನ್ನು ಇದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತವು ಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿರುವುದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಜಗತ್ತು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯಷ್ಟೇ. ಈ ಮೂರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ಇಡೀ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.

– ವಿವೇಕ್ ಕುಮಾರ್

ವಿಕ್ರಮ ಓದುಗರ ವಾಟ್ಸಪ್ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೊಂದು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ: 98800 21122